Hardangercideren kan vera sterk nok, den, men flytande eple og plommer med rundt 40 prosent alkohol er slett ikkje kvardagskost.

Halvor Heuch i Arcus, den tidlegare produksjonsavdelinga til Vinmonopolet, stilte med eit batteri av spennande flasker i den imponerande, nye vinkjellaren på Ullensvang Hotell.

Surapal og Discovery

Lukta riv i nasen etter kvart som kjellarmannnen på hotellet, restaurantsjef Erling Faksvåg, skjenker strengt avmålte skvettar med blank væske i den oppstilte rekkja av små glas. Å skilja plomme frå eple går greitt. Men kva for eit glas smakar det Victoria-plommer av? Sjølv garva fruktbønder må gi opp.

— Discovery er eit flott eple, men som brennevin er smaken mindre spennande enn frå ein surapal, meiner Heuch.

Han laga det mest spenstige brennevinet av blanda frukt frå eigen hage. Eple som hardingane hadde grine på nasen av, blanda med kirsebær, stikkelsbær og blåbær.

— Men det er synd at alt det herlege råstoffet i Hardanger skal gå til spille. Eit eple med ein flekk på er ikkje salsvare til konsum, men framifrå til brennevin, seier Heuch.

— Når får hardingane sitt motstykke til smalahoveakevitten på Voss?

— Vanskeleg å seia. Teknisk går det greitt, men marknadsmessig skal det høva med trendane i tida for å få suksess, sjølv om Hardangernamnet har god klang, seier eksperten på livsvatn.

Treng fleire bein å stå på

Alle samfunn har sitt aqua vitae. Russarane har vodka, franskmennene konjakk, skottane har whisky, og skandinavane akevitt; brent på poteter i Noreg, korn i Sverige og melasse i Danmark.

Berre fruktbrennevinet frå Hardanger manglar. Og det kan ta litt tid før Arcus set det i kommersiell produksjon. I mellomtida får hardingane nøya seg med smaksprøve-skvettane, og gleda seg over at kommersiell ciderproduksjon på gardane kan bli lovleg samstundes som Stortinget gjer livet enda surare for røykarane. Forskarane ved Planteforsk Ullensvang er oppglødde. Dei stiller sin ekspertise til rådvelde for så vel ciderprosjektet som fruktbrennevin, forsikrar instituttleiar Lars Sekse. Bøndene får det stadig tøffare i internasjonal konkurranse, og treng fleire bein å stå på, seier han.

Berre det ikkje blir for mykje prøvesmaking, og for ustøe bein.

RIV I NASEN: Prøvesmaking av fruktbrennevin i den nye Kjellaren på Ullensvang Hotell på Lofthus. Frå venstre Edmund Utne, hotelleigar, Hiroaki Sugawara, japansk reiselivsmann, Erling Faksvåg, restaurantsjef på hotellet, Halvor Heuch i Arcus og Olav H. Opedal, fruktbonde og forskar.<br/>Foto: ARNE HOFSETH