— Kva eg drøymer om?

Folk kjem og går på det triste mottaksrommet på Sentralsjukehuset i Førde (SSSF). I sofaen prøver Kari Apeland fåfengt å skjule tårene.

— Eg vågar mest ikkje å drøyme. Dette er for godt til å vere sant, kviskrar ho.

Draumane til Kari er ikkje som andre draumar. Dei er heller ikkje slanke.

Kari drøymer om å vere i stand til å gjere heilt enkle, kvardagslege ting. Om å gå tur med ungane sine, kanskje dra på sykkeltur. Om å reise på ferie med familien, eller vise seg på stranda.

Ho drøymer om å kunne setje seg ned på ein stol utan å vere redd for at den skal knekke, om å gå på butikken utan å måtte tåle blikk og kommentarar.

Klarar ho å miste minst 50-60 kilo etter operasjonen, kan draumane bli sanne.

— Å vere overvektig er det verste du kan vere i Norge. Det er ein veldig feittforakt i Norge, seier Kari til BT.

— I film og media blir tjukke folk latterleggjort. Vi blir framstilt som dumme og uintelligente. Overvekt er eit symbol på å vere mislykka, ikkje få det til. Eg har aldri vore slank nok, aldri god nok.

Tende eit håp

På bussturen frå Førde sentrum til sjukehuset fortel radiostemma på NRK Sogn og Fjordane at den siste fedmeoperasjonen skal utførast i Førde denne veka.

Pasienten sit på bussen. Det er Kari.

Operasjonen er blitt utsett fleire gonger, men no skjer det endeleg. Dette har ho venta på sidan ho las om operasjonane i august i fjor. Berre få dagar seinare låg søknaden hennar i posten.

— Eg var så deprimert på den tida, alt var håplaust og eg tenkte: «Eg orkar ikkje meir». Men avisartikkelen tende eit håp i meg, ein draum. Sidan har håpet halde meg oppe, fortel 38-åringen.

Ved veggen i mottaksrommet står koffertane til Kari og ektemannen Ingbjørn (39). Han har tatt fri frå jobben for å vere hos henne dei første fem dagane. Dei har kjent kvarandre sidan 11-12-årsalderen, og gifta seg for femten år sidan.

— Då var Kari kraftig, men ikkje så stor som i dag. Vi gjekk på fjellturar og drog på Interrail. Slikt er heilt uaktuelt no.

Tyngre og tyngre

Dei har tre ungar og hus i Sandnes. I desse 15 åra er Kari blitt tyngre og tyngre.

— Eg óg er blitt irritert, eg óg har sagt: «Ta deg saman». Eg óg har trengt tid til å skjøne at sjukleg overvekt er ein sjukdom. For når det er så ekstremt over lang tid, då er ein sjuk, meiner ektemannen.

Den yngste dottera på ni er svært omsorgskrevande. Ho er født med Downs syndrom, og har hyperaktive trekk. Mykje av arbeidet heime fell på Ingbjørn. Kari er rett og slett for hemma av kroppen sin til å springe etter minstejenta si.

— Kari er blitt funksjonshemma av overvekt, og eg har følt reell frykt for at ho skal ende i rullestol eller bli liggjande. No har også eg eit håp om at familien skal kunne fungere meir normalt igjen, fortel Ingbjørn.

Pusteproblem

Kari har mange andre helseproblem også, dei fleste som følgje av fedmen: Hormonforstyrringar, gallestein, roseninfeksjonar, tung pust, smerter i rygg, kne og hofter, fordøyelsesbesvær.

Dessutan slit ho, som så mange andre med ekstrem overvekt, med søvnapne . Kroppen pustar inn altfor lite oksygen, og fleire gonger kvar einaste natt sluttar Kari å puste. For få veker sidan fekk ho derfor ei spesiell pustemaskin, som ho ligg med om natta.

— Søvnapne fører til at eg alltid er trøytt, sliten, uopplagt, og har berre lyst til å sove. I mitt tilfelle kjem denne sjukdomen kjem til å forsvinne med overvekta.

Kari har alltid vore ei kraftig jente. Ho var aldri som dei spinkle venninnene sine, ho var alltid «feil storleik», følte ho sjølv. Ho har aldri fått eit normalt forhold til mat. Berre ti år gamal gjekk ho på sin første slankekur.

På barneskulen vart ho kalla «flesket» og «Bolla pinnsvin». Mobbinga har halde fram i vaksen alder. Det er ikkje mange dagar sidan ho fekk spydige kommentar på eit kjøpesenter. Heller ikkje ein kollega på sjukeheimen klarte å la vere, då Kari arbeidde der som hjelpepleiar.

- Drøymer om å leve

Til slutt måtte ho slutte i jobben, Arbeidet vart for tungt fysisk. I dag er Kari på attføring, og går tredje og siste året på vernepleiarutdanning.

Ho har vore plaga med tvangseting i periodar, og har gått på så mange slankekurar og slankekurs og slankepillar at ho for lengst er ute av teljing.

— Eg har slanka meg over hundre kilo tilsaman, og betalt minst éin skinnsofa til Grete Roede. Til inga nytte. No drøymer eg berre om å leve, om ikkje lenger å utsetje resten av livet til eg blir tynn nok. Eg treng ikkje bli slank, berre eg klarar å fungere igjen. Skli på akebrett med ein unge, og legge dottera mi om kvelden utan å bli utslitt.

— Og luke i hagen, seier Ingbjørn tørt.

— Du har litt å ta igjen der.

SKAM OG SKYLD: - Eg føler meg ikkje så stor som eg ser ut, tenkjer Kari Apeland når ho ser bilete av seg sjølv. 38-åringen er den siste som i dag blir operert for sjukleg overvekt i Førde. <br/>FOTO: ODDLEIV APNESETH