Framleis er det litt over to år til hundreårsdagen for offisiell opning av Bergensbanen kan feirast. Kong Haakon VII stod for den høgtidelege handlinga på Voss stasjon 27. november 1909.

Men samanlaskinga av skinnene ved Ustaoset to år tidlegare vart også feira. Hundreårsminnet for dette blir markert i dag.

Den gong vart det sett opp ein æresportal i grønt, smykka med flagg, og norske flagg vaia frå fleire provisorisk oppsette flaggstenger. Det siste paret med laskar var måla i nasjonalfargar, og vart skrudde på plass av dei to overingeniørane, Skavlan frå vest og Støren frå aust, medan eit musikkorps spela «Ja, vi elsker».

«To slektsledd»

I boka «Av Bergensbanens historie III» rereferer Just Broch frå overingeniør Skavlan sin tale:

«Henved to slektsledd var gått med til forberedelsen av denne bane, gått med til undersøkelser og agitasjon, før folket fikk mot til å gå i gang med dette store nasjonale foretagende. ... Tok man hensyn til de mange forberedelser som måtte til for å fremme arbeidsdrift i disse øde fjelltrakter op mot grensen for den evige sne, til den korte tid av året utearbeide kunde drives og endelig til antallet og omfanget av de byggverk som skulde opføres under så ugunstige forhold, våget overingeniøren å påstå at ingen jernbane i vårt land var bygget så hurtig og under en så intens arbeidsdrift som Bergensbanen. Han vilde ønske og håpe at de offere som banen hadde krevd, at alt det åndens og håndens arbeide som her var nedlagt, ikke måtte bringe skuffelser, og at det skinnespor som nu var sammenknyttet i fredens dager, måtte bli en ferdselsvei til lykke og velstand for vårt folk og i ufredens dager et styrkebelte om vårt forsvar».

Høge herrar og interesserte bygdefolk langs banen hadde kome med flaggsmykka tog frå begge kantar. Dei deltok i hurraropa med kraft og begeistring. Musikken spela fanfarar, dynamittsalutten dundra og soknepresten i Ål bar fram takk til alle. Deretter var det «almen bespisning» på Finse. Festen på Vatnahalsen for ingeniørar med damer skal ha pågått til langt ut på morgonsida.

Omvegen om Drammen

Samankoplingspunktet ligg like ved Ustaoset, på den tid ei bitte lita setergrend, om lag 990 meter over havet. Den gongen var punktet 227 km frå Bergen og 265 km frå Oslo. Sidan den gongen er det gjort fleire innkortingar i vest, medan toga no køyrer omvegen om Drammen i aust.

Vêret har tydelegvis ikkje det beste om morgonen 7. oktober 1907, men det kom seg etter kvart og enda opp med vakkert haustvêr under høgtida. Just Broch skriv:

«For fjellets eldgamle drott var det jo ikke noen gledesdag nettop. Derfor var han også nokså gretten til å begynne med. Ut på dagen begynte jo humøret å bli noe bedre. Et nederlag hadde han jo lidt, men det var dog et hederlig nederlag. Man fikk med kongelig verdighet finne sig i det uundgåelige. Det var jo også en festdag for småkrypet der nede. Han lot det ved middagsleite klarne op til solblå himmel. Og da han samstundes gav vinden ordre til å holde sig pent i skinnet, fant den høitidelige begivenhet sted i et strålende høifjellsvær.»

Båndet knyttet

Blant villeste fjelle i ødeste trakt

en bane fra Bergen vi ferdig har lagt,

på skinnene ruller det lastede tog

hvor ulvene herjendle jog.

Fra Vestland til Østland et ferdselens bånd

er knyttet av rallarens kraftige hånd.

Men lønnen var liten som staten oss gav,

ja ofte en kranseløs grav.

(Vers av Rallarvise gjengitt i Just Broch: Av Bergensbanens Historie III)

STOR FESTDAG: Samankoblingspunktet ligg like ved Ustaoset, på den tid ei bitte lita setergrend om lag 990 meter over havet. Musikken spela fanfarar og dynamittsalutten dundra då dei siste laskar kom på plass.