Den pensjonerte skogforskaren senkar paraplyen. Står heilt stille og lyttar. Påskeregnet plaskar mot boblejakka.

— Eg trur det er måltrosten, seier Oddvar Skre og går vidare innover i den spesielle hagen.

Han konstaterer at raudhyllen alt har sprunge ut, men det er ugras, seier han, som ikkje høyrer til hagen. Så stoppar han ved alperipsen, som er den mest utolmodige kvar vår. Han studerer greinene nøye.

— Alperips toler mykje frost. Her er både bladknoppar og blomeknoppar. Dei må ha kome i løpet av påskeveka.

Tidfestar våren

Fram til 1958 var dette den gamle prestegardshagen i Fana. Då etablerte Universitetet i Bergen ein fenologisk hage på tomta i 1958. Sidan 1964 har forskarane kvart år samla inn data for knoppskyting og klimavariasjonar. Slik har dei også tidfesta våren.

Den kjem tidlegare og tidlegare, slår loggen til Norsk institutt for skogforsking, avdeling Bergen, fast.

— Knoppsprettinga skjer 14 dagar tidlegare enn for nokre tiår tilbake, opplyser Skre.

— For 25 år sidan spratt knoppane på bjørka kring 5. mai. No sprett dei kring 25. april.

Samstundes er temperaturen i januar-april blitt 1,5-2,5 grader høgare i same periode. Funna vart nyleg publiserte i tidsskriftet International journey of Biometeorolgy.

Den store baksmellen

— Dei fleste forskarar meiner at menneskeskapte klimaendringar stort sett er årsak til tidlegare knoppskyting, seier Skre, som er medforfattar av artikkelen.

— Men er det ikkje flott at våren kjem tidlegare?

— At knoppskytinga skjer tidleg, og at det er meir vekst, betre frømodning og bløming, høyrest positivt ut. Men det er ikkje så enkelt, forklarar Skre.

— Temperaturar går ofte opp og ned. Etter milde vintrar kan det bli plutseleg kulde i mars og april. Treslag som alt er i gang med knoppskyting, kan få ein baksmell. Dei trur at det er vår, og så er det ikkje vår likevel. Dei kan få store skader.

Midt i mellom

Skogforskaren står ved foten av eit 20 meter høgt ospetre, som vart planta i 1958. Mange av dei andre opphavlege treplantane har dukka under på grunn av høg alder. I dag har den fenologiske hagen i Fana att kring 20 treslag og 40 såkalla klimarasar.

— Korleis ligg våren an i løypa i år?

— Våren i år er verken tidleg eller sein, men midt i mellom. Han kjem seinare enn i 2003, men tidlegare enn i fjor og forfjor.

- Kva tre ventar du sjølv mest på kvar vår?

— Kirsebærtreet! Det er det sikraste vårteiknet og eit av dei få trea i hagen som blømer. Du ser forskjellen.

«Alle fugler små de er... »

For Michael Fredriksen, leiar i Norsk Ornitologisk Forening, avdeling Hordaland, er linerla lyden av vår.

— Når linerla kjem, ser eg lyst på det. Då synest eg at eg er ferdig med det meste av vinteren, seier Fredriksen.

Og dei første linerlene er alt "kommet nu tilbake". Det er også bokfinken, raudvingetrosten, måltrosten og fleire andre trekkfuglar. Ein av dei første, stæren, var her alt i månadsskiftet februar-mars.

Taksvalene kjem vanlegvis i løpet av april, opplyser Fredriksen, medan gauken nok let vente på seg til uti i mai.Det gjer klokleg nok også songfuglane som har overvintra sør for Sahara.