Atle Roness (bildet) er professor i psykiatri ved Universitetet i Bergen. Saman med Stig Berge Matthiesen har han skrive boka «Utbrent. Krevende jobber — Gode liv?».

Begrepet utbrent er knytta til jobbstress, som regel over lang tid. Men det er ingen offisiell diagnose. Som oftast står det depresjon på sjukmeldinga.

Gode råd

— Uttrykket blir brukt om menneske som er så slitne etter mange års jobbing at dei møter veggen, forklarar Roness.

For nokre utbrende kan det ta lang å kome tilbake i arbeid igjen. Mange blir sjukmelde over lengre tid. Roness meiner at det er svært viktig å ta fatt i årsakene til at ein blir utbrent.

Men han vil ikkje utan vidare anbefale andre utbrende å skifte jobb.

— Av og til kan nok det vere klokt. Men å begynne i jobb eller skifte jobb er eit av dei store vala i livet, og ikkje noko ein skal gjere spontant. Det er heller ikkje alle som er i ein situasjon, der dei har råd eller høve til å byte jobb.

Derimot har Atle Roness andre gode råd til deg føler deg utbrent:

n SJUKMELDING: - Nokre veker kan gjere mykje. Men det er viktig å bruke denne pausen til å tenkje over kvifor du blir så sliten. Dersom du ikkje blir bevisst på dette, kan du risikere å stange hovudet mot veggen igjen etter få veker, seier Roness.

Men han er skeptisk til for lange sjukmeldingsperiodar.

— Er du sjukmeldt månad etter månad, kan det gå på sjølvfølelsen laus, og motstanden mot å gå på jobb blir endå sterkare. Då kan aktiv sjukmelding vere ein positiv måte å kome i gang igjen.

n ARBEIDSMILJØET: Mange utbrende har krevjande yrke og store ambisjonar.

— Kanskje legg du lista for høgt. Arbeidsnarkomane som møter veggen må lære seg å setje grenser, og ikkje seie ja til alt, seier Roness.

— Kanskje er det eit konfliktfylt miljø på arbeidsplassen. Då er det viktig å snakke med sjefen og arbeidskollegaer, og prøve å gjere noko med situasjonen.

n FYSISK AKTIVITET: - Det er ei tid for å tenkje, reflektere og rekreere, men også ei tid for å kome i gang igjen. Innta ei aktiv haldning, og prøv å ta i bruk ressursane dine, er rådet frå Roness.

— Fysisk trening har mykje for seg, og kan også vere ei hjelp til å kome seg ut av depresjonar som ikkje er for djupe.

Utbrende nordmenn utgjer etter kvart ein stor del av sjukefråversprosenten. I fjor var sjukefråveret på 7,1 prosent i tredje kvartal, og det er ein auke på 0,3 frå same kvartal i 2001. Psykiske lidingar, muskel- og skjelettsjukdomar utgjer 2/3 av dagens sjukefråver. Dette er ofte arbeidsrelaterte sjukdomar, og diagnosane blir knytta til utbrentheit.