Ei ny undersøking avslører for første gong at det er store forskjellar mellom landsdelane i kor ofte folk ringjer alarmsentralen 113.

Folk i Finnmark toppar lista: Der får 113-sentralen 119 telefonar pr. 1000 innbyggjar i løpet av året.

Nedst på lista er trivselsfylket Sogn og Fjordane. Der får 113-sentralen berre 34 telefonar pr. 1000 innbyggjar i løpet av året. Det er halvparten av innringinga til 113-sentralen i Bergen, som dekkjer mesteparten av Hordaland.

Veit ikkje kvifor

— Vi har ikkje noko openberr forklaring på kvifor det er så stor spreiing, eller noko forklaring på dette spreiingsmønsteret, seier stipendiat Eirin Nybø Ellensen ved Stiftelsen norsk luftambulanse og Universitetet i Bergen.

NEPPE SJUKARE: Stipendiat Eirin Nybø Ellensen har ingen forklaring på forskjellane, men trur neppe alt skuldast sjukdom.

Ho har gjennomført undersøkinga, som nyleg vart offentleggjort i ein artikkel i Scandinavian Journal of trauma, resuscitation & emergency medicine.

Sjølv om ho ikkje har fått undersøkt kvifor det er så store forskjellar, peikar ho på nokre moglege forklaringar:

— Neppe sjukare i Finnmark

— Som vi nemner i artikkelen kan det vere kulturelle forskjellar, og at det kan ha noko å gjere med ulik organisering av legevakter og legevaktsentralar rundt i landet, seier ho.

- Kan noko skuldast at folk er sjukare i enkelte delar av landet enn i andre?

— Det har aldri vore undersøkt skikkeleg, så det veit vi ikkje. Dette er noko av spørsmåla vi sit att med, seier ho, og legg til:

— Vi trur jo ikkje at det er slik at folk i Finnmark er mykje sjukare enn her i Bergen, eller at folk i Sogn og Fjordane er så mykje friskare. Denne studien var ikkje designa for å svare på kvifor det er slik, men det er ein start, seier ho.

Har luka ut feil

Det er første gongen forskarar har fått fram desse tala, som er gjort ved å fjerne innringingar frå andre nødetatar, feilringingar og tekniske feil.

— Det desse tala viser er berre reelle hendingar. Det betyr ikkje at alle er akutte og raud respons, men at det er sjukdom og skade det gjeld, seier Ellensen.

Tala er henta inn som bakgrunnstal for doktorgradsarbeidet hennar, som etter planen er ferdig ved utgangen av året. Der ser ho mellom anna på korleis AMK-sentralane brukar instruksjonsmanualen som skal hjelpe dei til å stille dei rette spørsmåla og ta dei rette avgjerslene når folk ringjer 113.

Her melder flest om sjukdom og skade til naudtelefonen 113:

AMK-sentral  Telefonar pr. 1000 innb. pr. år
Finnmark 119
Harstad 75
Innlandet 73
Bergen 70
Oslo 63
Sunnmøre 57
Telemark og Vestfold 56
Bodø 51
Helgeland 51
Nordmøre og Romsdal 51
Østfold 50
Sørlandet 48
Buskerud 48
Nord-Trøndelag 47
Haugesund 46
Tromsø 45
Stavanger 42
Sør-Trøndelag 36
Førde 34