Olav Hauge frå Strandvik i Fusa (1872-1936) gav i tidsrommet 1911-1915 ut regionavisa ”Strilen” – ”Blad for den vestlandske bonde-, fisker— og arbeiderbefolkning”. Han hadde sansen for den gode historien, og smurde gjerne litt ekstra på for å få dramatikk. I 1912 melde han følgjande frå Baldersheim i Fusa:

Mistenkjelege utlendingar

”To utlændinger, som talte et slags norsk, kom forleden uke til Balleseim i Strandvik og fikk et par halvvoksne gutter til at bære sin bagage til Våganipen, som er den høyeste fjelltopp mellem Strandvik og Mundheimsdalen, og en av de høyeste topper i Bergensavsnittet. Fra Våganipen ser man indseilingen ved Selbjørnsfjorden og utover hele Korsfjorden. I almindelig sigtbart veir kan man saaledes gjennem kikkert tydelig se Slaaterøens fyrtaarn og i det hele kunne iagtta, hvad som sker i hele skjærgården eller indseilingen til Bergen.

Opkomne på Våganipen satte de to fremmede opp telt og blev der i flere døgn, drev med kartlægning m.m., og antages at ha været engelske marineoffiserer, som skulde forberede en eventuell station for militære operationer fra Våganipen. Folk bør forøvrig underrette vedkommende myndigheter om sådanne fremmede besøk, og ikke helt la dem få stelle sig ganske som de vil.”

Dementi

Men dei oppklarande telefonane uteblei ikkje, og to nummer seinare måtte Strilen-redaktøren setja denne notisen på trykk:

”Fra Balleseim meddeler hr. Herman Selsvold til ”Strilen” at de to fremmede som han med flere ledsaget til Våganipen, var utsendinger fra den norske geografiske opmåling og bare var der oppe en dag.”

Kjelder:

”Strilen” 20.07.1912 og 03.08.1912, Lokalhistorisk Arkiv i Fusa.

Faksimile frå avisa Strilen 1912.
UT PÅ TUR: Medlemene i losje Høgsumar og Sævareid ungdomslag på tur til Våganipen ca.1923. Losjen var skipa i 1905 og ungdomslaget i 1894. Dei to laga samarbeidde om diverse tilskipingar og hadde til dels same medlemer. (Foto: Hans H. Markhus, LAF)
PÅ TOPPEN: Ungdommar frå Sævareid på fjelltur ved varden på Våganipen. T.v. inikkers: Magda Sandal (f. 1908). "Ho var moderande!" kommenterer fetteren Thomas Sandal d.y. (f. 1918). (Lokalhistorisk Arkiv i Fusa)
SKREVE BYGDEBOK: Ella Marie Brekke Vangsnes (f. 1964) er utdanna cand.philol ved Universitetet i Bergen i 1992. Ho har hovudfag i etnologi og tysk og historie i graden. Ho har fleire års erfaring frå museumsformidling. I 1995 ga ho ut boka "Verda inn over dørstokken". Krigsminne frå Fusa. Siden 1992 har den opprinnelege vossingen vore busett i Fusa. Her har ho arbeidd som lærar og journalist. Siden 1998 har ho vore tilsett i bygdebokprosjektet I Fusa kommune.
RUNE STØLÅS