Andre stader samlar folket seg rundt ei meir eller mindre stor granbusk og tenner lys første søndag i advent. Ikkje slik på Bolstadøyri. Der er det samling 3. søndag i advent, for då er det den store grana ved elva som vert juletre – og når den grana er tent, er det verkeleg alvor med jula!

Det er like tradisjonelt at lysa vert sløkte 6. januar, på trettendagen. Då er jula over – sjølv om forklaringa er at då er det slutt på dei tre vekene der energiverket spanderer straum til dei godt og vel 150 pærene som lyser opp treet – som litt etter litt nærmar seg 35 meter.

Knivast om å vera størst

Det er tre granar i Hordaland som har knivast om å vera det største treet, både her i landet og i verda. Det er grana ved Bullahuset på Osterøy, ei gran i Hardanger, og altså grana på Bolstadøyri. NRK Hordaland har funne ut at Bolstadgrana er nokre meter høgare enn det på Osterøy.

Bolstadgrana er ikkje berre juletreet i Bolstadgrenda. Det er juletreet for alle som rører seg mellom Bergen og Voss. Først var det alle som reiste med toget som sperra augo opp – Bergensbana ligg på andre sida av elva. Frå jula 1991 var det også alle som har ærend langs E 16 aust for Bergen. Så alle kan vera samde om at grana på Bolstad er det mest synlege juletreet her i landet.

Grana på Bergagarden, bruket til Turid og Karl Magne Bolstad, er gammal, men kor gammal ho er, kan ein ikkje vera trygg på. På bilete tekne for 100 år sidan er ho ikkje komen, men det kan ikkje ha vore stort seinare. Ho var vakse heile tida sidan. I år var folk litt urolege for henne, for ho såg ikkje heilt frisk ut. Men då dei før jul var oppe i treet for å festa lysrekkjene, såg dei at det var friske kongler oppunder toppen, så det står til liv enno.

Enkelt og billeg

I over førti år har grana vore juletre – og bakgrunnen var typisk Bolstad: Det beste er det enkle og billege. Fleire snakka saman om at det ville vera moro å ha eit kjempejuletre. Dei tre som snakka mest saman var stasjonsmeisteren, poststyraren og faren min.

Dei fekk laga ein ring som vart montert så langt oppe som ein kunne koma, til han festa dei seks stenger, og ytst på stengene er det trinser, og gjennom dei dreg ein sporane som ber lysrekkjene, 25 – 28 pærer i kvar. Stasjonsmeisteren sat i styret for Voss E-verk, og dei gjekk med på å levera straum i nokre veker. Resten skillinga dei saman, av og til med aksjebrev i kvar lyspære til 50 kroner stykket, av og til med kafe i ungdomshuset. Når det ryk opp til uver i juletretida, kan det gå hardt utover pærene!

Lyspærene skal vera farga – det er også tradisjonen. Nokon rynkar på nasen over desse tivolirekkjene, men slikt er det ingen som bryr seg om. Bolstadgrana utan mangefarga lyspærer er liksom ingen ting.

Eit mirakel?

Kor lenge kan kjempegrana på Bolstad leva, og overleva? Grana veks i sandjord rett ved elvekanten, der fraktemannen hjelpte folk over elva før brua kom. Rotsystemet på ei gran går ikkje djupare enn at ei kraftig vindrosa nok kan velta heile stasen. Dessutan går Bolstadelva heilt opp under røtene på grana når det er storflaum, og ei stri elv kan vel grava godt under grana. Men til no har ho levd, reine mirakelet er det mange som meiner.

No lyser ho, og det er fritt og gratis for alle til å nyta synet. Det er slikt å verta i godt humør av!

Kva synes du om kjempegrana? Sei di meining i kommentarfeltet under:

Julegrana på Bolstad er på sitt vakraste når du ser henne som midtpunkt på Øyra. Rett bak grana ser du det gamle og nye huset på laksegarden Bergagarden, bak der att er ungdomshuset, den vesle gata oppe på Øyra, og bedehuset lengst ute der elva og fjorden møtest.
Stefan Palmér