STOLANE RULLAR INN. Det summar av forventning og nynnast utolmodig i daglegstova på Bergen Røde Kors Sykehjem. Endeleg er fredagen, kordagen, her.

— Velkommen til kor, kjekt å sjå dokke' igjen, ropar Solgunn medan ho gjer klar gitaren og songhefta.

  • Likeins, kjem det frå salen.

Den raudlugga musikkterapeuten skin opp heile lokalet, finn kjapt tonen og fangar merksemd frå dei eldre.

  • Stilig gjeng det her, seier ho.

Det er over eit år sidan ho var med å dra i gang koret ved sjukeheimen. Det er ikkje berre eit fritidstilbod, men òg ein del av musikkterapien som dei nyttar systematisk ved sjukeheimen i Ellerhusens vei.

  • Alle menneske har rett på fritidstilbod og stimuli, også på ein institusjon, meiner Solgunn.

Ho set i gang oppvarming. Armane i vêret, pusteøving, skuldrene rullar framover og bakover. Svak nynning i starten.

«La, la, la, la, la».

DENNE FREDAGEN finn over 20 pasientar saman for å syngje. Ei av dei ivrigaste er Åsta Eide. Ho har pynta seg med fine klede og leppestift. Øvinga er høgdepunktet i veka.

— Koret har veldig mykje å seie, vi treng litt liv i staden for berre å sitje på rommet, seier Åsta.

80-åringen byrja i koret for eit år sidan. Det var Solgunn som kom og drog ho med.

  • Solgunn er altså ei fantastisk dame, seier Åsta.

Åsta er svak til beins, men klar til sinns. Ho har hatt ei ryggliding heilt sidan ho var 12 år gammal. Isjiasen stoggar henne ikkje, songen er medisin.

  • Eg har alltid likt å syngje, men hadde aldri vore med i kor før. Kjekt å få oppleve noko slikt, sjølv om ein er oppe i åra, seier olde- og bestemora.

DIRIGENT SOLGUNN DREG I GANG «PER SPElemann». Så kjem «Nidelven stille og vakker du er».

  • Kan ikkje syngje berre bergenssongar. Nidelven må vere noko av det vakraste, seier Solgunn.
  • Vi overlever det, kjem det bergenskmuntert frå koret.
  • Fyll brystkassa, melder Solgunn.
  • Vi slår ut krøllane, seier ei sprudlande dame i koret.

Ei anna konstaterer tørt:

  • Man synger med det nebbet man har.

«Det er vanskelig å være beskjeden når man er helt uten feil ...». «Alle fuglar små de er ...». «Syng berre i din ungdoms vår ...».

Stemninga er stor i sjukeheimens kor.

LATTEREN SIT LAUST mellom songane. Solgunn får respons. Heile tida. Dei frigjerande smila og entusiasmen er drivstoff for musikkterapeuten.

— Når eg står der framme og møter alle blikka, glitrande blikk - det er stas, det. Så kjekt. Det er så mange fine folk her.

Ho er fagleg ansvarleg for musikkterapien ved sjukeheimen. Koret er noko ho brenn spesielt for. Sjølv vaks ho opp i Vanylven på Sunnmøre, der faren dirigerte to kor. Ho har skrive hovudfagsoppgåve i musikkterapi om pensjonistkor, og jobba fleire år med eit slikt kor i Gloppen, før ho kom til Bergen.

  • Det er så positivt å jobbe med eldre menneske gjennom musikk og kor. Det handlar om å finne tak i ressursane i menneska. Dei som bur på ein sjukeheim er her fordi dei ikkje klarer seg sjølv, i koret får dei lov å vere ressurspersonar, påpeikar Solgunn.

HO HAR SETT korleis dei eldre gler seg til øving i fleire dagar, kva fellesskapen gjer med dei. Korleis einsame menneske kjem ut av isolasjon og knyt nye kontaktar på korøving. Kva synginga gjer med pust og tale, med hugs og humør og konsentrasjon. Ho har sett pasientar som gjerne plar sovne i korridoren kvikne til med heile kroppen etter korøving.

Demente kan ha gløymt alt, til og med ansikta til sine næraste, men dei hugsar kanskje akkurat den songen. Den rette melodien som gjev god kjensle. Musikken kan vere det siste dei har att, ei attkjenning å klamre seg til.

Solgunn har hatt alle slags pasientar med i koret. Også dei som har vore heilt på siste verset, som har kome på øving med sine pårørande, for å dele ei siste stund, det kjæraste dei har, saman med sine næraste.

- NO VIL EG HA eit ønske frå dokke', ropar Solgunn og utfordrar koret. Åsta er frampå. Ho likar religiøse songar. Spør om dei ikkje kan ta «Deg være ære». Jau, sjølvsagt. Det var jo den dei sang då dei innvia kapellet på sjukeheimen med prosten til stades.

Salmen rungar i heile daglegstova:

«Deg være ære,

Herre over dødens makt!

Evig skal døden være

Kristus underlagt».

HO ER I SITT ESS NO, Åsta. Andletet bryt ut i eit smil etter øvinga.

  • Eg veit no ikkje om stemma mi var så fin, seier ho og ler av seg sjølv.

Tilbake på rommet for å kvile før middag. Ho fuktar songstrupen med Cola light utspedd med vatn.

— Det er trasig at eg ikkje kan gå. Men så lenge hugsen og hjernen er i orden, skal eg ikkje klage. Eg blir meir avslappa av å vere med i koret. Føler at eg ikkje har ilt. Når du berre sit for deg sjølv, føler du fort meir smerte, seier Åsta.

Ho vil hengje med til siste song.

  • Så lenge eg får leve, skal eg vere med i koret. Vi kan ikkje gje oss.
FREDAGSGLEDE: Musikkterapeut Solgunn E. Knardal dreg i gang korsongen ved Bergen Røde Kors Sykehjem.
Jan M. Lillebø