På øya Cebu på Filippinane bur niåringen Dean Rich Nesse. Han går i fjerde klasse, er med i speidaren og spelar fotball.

Guten har norsk etternamn og norske foreldre. Wilma og Erling Nesse er dei einaste han har kjent som «mommy» og «daddy» sidan han vart henta på fødeklinikken ein novemberdag i 2003.

Tre år seinare vart adopsjonen gjennomført ved domstolen i Cebu. Sidan har Dean Rich vore den rettmessige og juridiske sonen til ekteparet i Gulen. Men berre på Filippinane.

Norske styresmakter vil ikkje anerkjenne adopsjonen, og Dean Rich må bli buande tusen mil frå Gulen.

I Cebu har det norsk-filippinske ekteparet bygd ein heim for guten. Når ingen av dei kan vere hos han på Filippinane, må dei leige inn folk som bur med han og passar på han.

- Angrar ikkje

Sidan juli i fjor har Wilma budd med Dean Rich i Cebu. Når det filippinske skuleåret er over no i mars, kjem ho heim til Gulen.

- Vi angrar ikkje på at vi tok ansvar for Dean Rich og adopterte han, seier Erling Nesse.

- Men heile familien blir splitta, når vi må leve på denne måten. Det er som ei tvungen skilsmisse.

- Kvifor flyttar de ikkje til Cebu og bur med Dean Rich der?

- Familien må ha ei inntekt. Wilma må ta permisjon frå fiskeslakteriet når ho er på Filippinane. Eg jobbar i landbruket og tener ikkje stort meir enn ein minstepensjonist, seier 57-åringen.

Betalte kontrollar

Wilma og Erling Nesse gifta seg ein julidag i 1987, og sidan har dei budd på odelsgarden hans. Åra gjekk utan at odelsguten eller odelsjenta melde seg, heller ikkje etter fleire prøverøyrsforsøk.

Så, ein dag tidleg i 2003, ringde systera til Wilma frå Filippinane. Ho var blitt kontakta av ei kvinne i nabolaget med ei gravid dotter. Dottera var aleine­mor med tre barn frå før, som ho knapt klarte å ta seg av. Ville Wilma og Erling adoptere det ufødde barnet?

Ekteparet svarte ja.

- Vi insisterte på at kvinna skulle gå til svangerskapskontrollar. For å forsikre oss om at ho tok seg råd til det, sende vi pengar. Dette opplyste vi om seinare til norske styremakter, og det er den største feilen vi har gjort. Vi ville hjelpe eit menneske til ein god oppvekst og ei framtid. I staden er vi blitt mistrudde for menneskehandel, hevdar mjølkebonden i Gulen.

- Har de gitt den biologiske mora økonomisk støtte utover dette?

- Ikkje fem øre.

I strid med Haag-konvensjon

Like etter at Dean Rich vart født, innleidde dei ein adopsjonsprosess på Filippinane. Då guten var fem månader, søkte ekteparet også norske Bufdir om førehandssamtykke til adopsjon. Utan dette kan ikkje adopsjonssøkjarar i Noreg adoptere frå utlandet.

Få månader etter bad Bufdir dei om å stoppe den filippinske adopsjonsprosessen. Årsaka er at det er i strid med Haag-konvensjonen å avtale adopsjon med ei gravid mor. Risikoen for «kjøp» av barn kan vere høg i slike saker. Men ekteparet heldt fram med prosessen.

- Vi følte ikkje at vi hadde noko val. Guten var alt blitt vårt ansvar. Vi kunne ikkje berre overlate han til andre.

Barnets beste

Den 24. mars, 2006 vart adopsjonen gjennomført på Filippinane. I rettspapira går det fram at den biologiske mora har forklart at ho ikkje har råd til å betale for dei grunnleggjande behova til Dean Rich.

Den biologiske faren hans hadde forlate henne, fortel ho, og adopsjonen er frivillig frå hennar side. Ho opplyser også at ho ikkje har teke imot økonomisk kompensasjon frå ekteparet.

Også sosialrapporten frå Gulen kommune, som tilrår at Wilma og Erling Nesse blir godkjende som adoptivforeldre, er referert i rettspapira.

Dommar Sarmiento i Regional Trial Court i Cebu konkluderte med at det norske ekteparet har behandla Dean Rich som sitt eige barn sidan han vart født, og at det er til barnets beste at dei får adoptere han.

I 2009 søkte ekteparet Nesse om at den filippinske adopsjonen vart anerkjent etter adopsjonslova. Avslaget kom få månader etterpå og vart påklaga.

Departementet, som skulle ta den endelege avgjerda, bad den norske ambassaden på Filippinane om å innhente fleire opplysningar. Prosessen har vore både tid— og ressurskrevjande, understreka departementet, då det endelege vedtaket kom tre år seinare.

I sjeldne tilfelle kan ein utanlandsk adopsjon bli anerkjent, blir det opplyst, sjølv om det ikkje er gitt førehandssamtykke. Men det skal sterke grunnar til, og det må det liggje føre ein «gitt og gyldig adopsjon».

«Anerkjennelse kan derimot være aktuelt der det er etablert et langvarig tilknytingsforhold mellom barnet og søkerne», heiter det.

Departementet legg til grunn at den filippinske adopsjonen er gyldig, men meiner at fleire forhold framleis er uklare, «i særdeleshet barnets forhold til biologiske foreldre».

Det blir også vist til at fleire filippinske dokument inneheld feile opplysningar. Departementet vil ikkje godkjenne den ­filippinske adopsjonen.

Store utgifter

Wilma Nesse er fortvilt over situasjonen. Å ha foreldreansvar for eit barn som treng omsorg og tilsyn i ein annan verdsdel, er dyrt for eit par med låg inntekt.

- Vi anar ikkje kva vi skal gjere. Eg forstår ikkje kvifor norske styresmakter ikkje vil akseptere Dean Rich som vår son, skriv ho i ein e-post frå Filippinane.

- Han er blitt stor no, og det blir stadig vanskelegare å reise frå han. Han spør ofte om kvifor han ikkje kan bu i lag med oss i Noreg, og det er så vondt å sjå kor mykje han saknar faren sin.

Snart ni år etter at kampen for å få adoptere Dean Rich tok til, innrømmer Erling Nesse at dei burde gjort seg bedre kjende med regelverket før dei gjekk i gang med adopsjonsprosessen.

- Men vi angrar ikkje på gutungen. No handlar dette om barnets beste, og kva slags framtid Dean Rich skal få.

SAKNAR SONEN: Sidan dei gifte seg i 1997 har Erling Nesse og kona ynskt seg barn. No har dei venta i ni år på å guten sin heim til Gulen.
Odd Nerbø
VIL TIL GULEN: Dean Rich Nesse (9) på øya Cebu i Filippinane. Foredra ønskjer han heim til Gulen
Privat