— Vi kan ikkje dvele ved det som var. Vi må sjå framover, seier Arnstein Ivesdal, prosjektleiar for utviklingsprosjektet «Framtidas lokalsjukehus» ved Nordfjord sjukehus.

Fleire år med bitter sjukehusstrid er over. Nordfjord ­sjukehus tapte fødeavdelinga. Og operasjonsavdelinga står tom og stengd, kirurgien er vekke.

Men same dagen som helseminister Anne-Grete Strøm-Erichsen kunngjorde det svært kontroversielle vedtaket, ein vårdag for litt over to år sidan, gav ho også 75 millionar ekstrakroner til Helse Vest. Oppdraget var å utvikle Nordfjord til ein modell for framtidas lokalsjukehus. Eit småsjukehus andre skulle sjå til.

GIPS OG SAGFLIS: Fysikalsk avdeling står det over døra. Men skiltet er utgått på dato. For bak døra heng lause leidningar ned frå taket. Gipsstøv og sagflis har lagt seg til kvile på golvet.
ØYSTEIN TORHEIM

To år etter er sluttrapporten klar og send på høyring. Men på Nordfjordeid har ombygginga og omstillinga vore i gang lenge.

— Eg trur vil skal få eit bra tilpassa sjukehustilbod for folk i regionen, meiner Laila Haugland, leiar for medisinsk ­seksjon.

Hjarte og slag

Indremedisinsk avdeling, den einaste sengeposten, er redusert frå 23 til 18 senger. Her skal pasientar greiast ut og ­stabiliserast. Om det er behov for operative inngrep blir dei sende vidare, vanlegvis til Førde eller Haukeland. Etter operasjonen skal dei tilbake til lokalsjukehuset for rehabilitering.

Sjukehuset skal gje eit breitt behandlingstilbod på dagtid.

Utviklingsprosjektet skisserer ei rekkje poliklinikkar. Dei vil vere opne etter behov, mange berre få dagar i veka. Spesialistar tilsette i Helse Førde skal ambulere mellom sjukehusa for å drive poliklinikkane.

Psykiatrisenteret får ein døgnpost og skal også ha eit akuttilbod.

Fysikalsk avdeling står det over døra. Men skiltet er utgått på dato. For bak døra heng lause leidningar ned frå taket. Gipsstøv og sagflis har lagt seg til kvile på golvet. Eit skjelett med eit bein i manko minner om at vi er på ein helseinstitusjon.

— Her blir legevakta for Nordfjord og skadepoliklinikk, fortel Haugland.

På skadepoliklinikken skal legespesialistar og allmennlegar i den kommunale legevaktordninga samarbeide om drifta. I framtida skal kirurg eller ­ortoped på dagtid og vaktlegar på kveld og natt halde klinikken døgnopen, og sluttbehandle ein vesentleg del av skadetilfella i Nordfjord.

LOKALT TILBOD: Tre gonger i veka går Magnus Heggen til dialyse for å få fjerna avfallsstoff frå kroppen. FOTO: ØYSTEIN TORHEIM

Berande prinsipp bak omstillinga ved Nordfjord sjukehus er dagbehandling. Pasientar med kroniske lidingar skal ha eit lokalt sjukehustilbod. Og enklare, vanlege sjukdomar eller skader skal behandlast. Slike pasientgrupper skal sleppe å reise langt for å få eit spesialisthelsetilbod.

Dobla dialyse

Magnus Heggen er ein klassisk framtidig pasient. Han har ei cyste på ei nyre som gjer at kroppens eige reinsesystem ikkje fungerer lenger. Ei dialysemaskin må fjerne avfallsstoffa.

— Eg er her tre gonger i veka. Kvar behandling tek bortimot fem timar, fortel han.

Då behandlingsmetoden kom, hadde berre store sjukehus tilbodet. Resultatet var ei reise- og behandlingstid som gjorde at det knapt var plass til anna i livet. No skal dialyse skje lokalt, og behovet er aukande. Difor skal talet på dialysemaskiner meir enn doblast, frå tre til sju.

— Nokre få står på venteliste. Men vi har stort sett greidd å dekke pasientbehovet i Nordfjord, seier sjukepleiar Sissel Myrold.

— Vårt fokus har vore å lage ­tilbod til store pasientgrupper, seier Odd Søreide.

Den tidlegare fagdirektøren i Helse Vest har leia styringsgruppa for utviklingsprosjektet. Han meiner dei har kome til nye framtidsretta modellar som vil gje eit trygt tenestetilbod tilpassa behova for folk i området.

- Men vil helse-Noreg kome til Eid for å studere framtidas lokalsjukehus?

— Vi ser alt no at prosjektet har vekt interesse. Mellom anna har vi presentert det for Helse Nord i samband med at dei ønskjer å byggje opp eit spesialisthelse­tilbod i Alta.

Store omstillingar

Under sjukehusstriden leia kommunelege Bengt Georén i ­Vågsøy Helsefaggruppa i Nordfjord, ei gruppe fagfolk som argumenterte mot omstillingane. Han legg ikkje skjul på at han er skeptisk til sjukehusmodellen:

— Helse Førde vil nok gjennomføre det som no er føreslått, men eg er usikker på kor langvarig det blir. Sannsynlegvis må Helse Førde kutte meir. Då er det fare for at dei vil verne om tilboda ved det største sjukehuset. Eg trur måten dei skal drive poliklinikkane, med legespesialistar som ambulerer frå Førde, vil vere lite effektiv. Eg fryktar at det blir ei skjør ­ordning der mykje arbeidstid vil gå vekk i reising.

Ved ekspedisjonen til det som var radiologisk avdeling sagar ein snikkar seg gjennom veggen. Lyden ber gjennom sjukehusgangane og skjer i øyra.

— Sogn og Fjordane er så lite at fagmiljøa må samarbeide, seier Laila Haugland.

- Har sjukehusstriden lagt seg?

— Det er vel begge delar. Dei som jobbar her har vore gjennom store omstillingar. Det har vore tøffe tak, og for enkelte sit det nok framleis i.