Ein av dei største turistattraksjonane i landet er i ferd med å smelte vekk. Og utviklinga går langt fortare enn ekspertane trudde var mogleg. Berre for få år sidan meinte breforskarane det ville ta 40 år å kome dit vi er i dag.

Berre siste året har Briksdalsbreen trekt seg tilbake med 36 meter. Sidan 1996, då breen dekka heile Briksdalsbrevatnet, har tilbakegangen vore heile 534 meter.

Delt i to

— Vi må truleg 1500 år tilbake i tid sidan breen i Briksdalen var så liten. Også den gongen hadde vi ein varmeperiode som kan samanliknast med det vi opplever no, seier professor og breforskar Atle Nesje ved Universitetet i Bergen.

Store nedbørsmengder fleire år på rad rundt 1990 gjorde at breane på Vestlandet tok til å vekse. I 1996 dekka Briksdalsbreen heile vatnet framfor breen. I åra etter held brefronten seg nokolunde stabil. Men rundt tusenårsskiftet starta tilbakegangen. Og i fjor blei den nedre delen av breen skild frå hovudbretunga.

— Han delte seg 5. august. I vinter kom den nedre delen i hop med den øvre fordi det rasa mykje. Men i juni skilde dei lag att. Glipa mellom øvre og nedre del er ein god del større i haust enn på same tid i fjor, fortel Nesje.

Sidan 1900

Briksdalsbreen er den norske brearmen det finst best statistikkgrunnlag for. Sidan 1900 har brefronten blitt målt kvar haust. I år skjedde det 6. oktober.

— Då målingane tok til låg fronten 927 meter lenger nede i dalen enn i dag, seier Nesje.

Store nedbørsmengder i vinter og ein relativt kjølig sommar gjer at det i år ligg an til snøoverskot på Jostedalsbreen.

— Reaksjonstida til breen gjer at det vil ta tre-fire år før vi ser det att i form av vekst for brearmane.

Tre-fire meter pluss

Norges vassdrags- og energidirektorat (NVE) målar ei rekkje norske brearmar. Resultata frå årets målingar er ikkje klare enno. Men Hallgeir Elvehøy i NVEs hydrologiske avdeling seider det ligg an til eit snøoverskot på tre-fire meter.

— Målingar frå Nigardsbreen i Jostedalen viser at det kom kring sju meter snø i vinter. Av desse ligg fire meter att. Ein brearm lenger nord på Jostedalsbreen fekk seks meter snø, halvparten smelta vekk. På breplatået reknar vi difor med eit overskot på tre-fire meter i år. Og det er bra, seier Elvehøy.

Problemet er at eitt slikt enkeltår gjer lite utslag.

— Skal vi få ein vekst som monnar må vi ha fleire år på rad med tunge nedbørsvintar og ikkje for varme somrar, seier professor Atle Nesje.