— Variasjonane er store. Men det store biletet er at tilbakegangen held fram i eit noko lågare tempo, seier Hallgeir Elvehøy ved hydrologisk avdeling hos Norges vassdrags- og energidirektorat (NVE).

Dei har i fleire år no målt frontane på kring 30 norske brear for å følgje utviklinga. Dei siste fem åra har tilbakegangen i snitt vore på kring 15 meter. I perioden 2002 til 2007 trekte breane seg i gjennomsnitt 25 meter tilbake i året.

Briksdalen

— Frontmålingane vi gjer har størst informasjonsverdi når vi ser dei i samanheng over fleire år. Gjennomsnittet for breane vi måler viser ein jamn tilbakegang over fleire år. Men det kan sjå ut som om utviklinga har stoppa noko opp dei siste åra, seier breforskaren.

Likevel er det veldige variasjonar. Tidlegare i haust blei det kjent at ein av dei største turistattraksjonane i landet, Briksdalsbreen i Stryn, har trekt seg tilbake 34 meter i år. Rundt tusenårsskiftet låg breen ein halv kilometer lenger framme enn i dag.

Minus i vest, pluss i aust

I år viser det seg at ein annan arm til Jostedalsbreen har minka mykje meir.

I Bødalen i Stryn, ein av dei mest brukte plassane for breføring dei siste tiåra, har breen trekt seg heile 110 meter tilbake frå i fjor.

— Om vi ser på kart frå midt på 1960-talet, låg Bødalsbreen nesten like langt oppe då som i dag. Tilbakegangen kjem etter at brearmane vaks rundt 1990. Med årets tilbakegang har fronten i Bødalen trekt seg tilbake 470 meter på 12 år, nesten like mykje som Briksdalsbreen, seier Elvehøy.

På austsida av Jostedalsbreen er det derimot døme på brearmar som har gått fram siste året. Både Bergsetbreen i Jostedalen og Vesle Supphellebreen i Fjærland har lagt litt på seg.

Mindre og mindre

I fjellheimen lenger aust går det derimot berre ein veg.

— Breane i Jotunheimen blir sakte, men sikkert berre mindre og mindre. Faktisk har dei gått jamt tilbake like sidan den vesle istida, seier Hallgeir Elvehøy.

Den vesle istida varte over ein periode på 200 år frå rundt 1600. Frå dalane rundt vestlandsbreane er det i denne perioden ei rekkje vitnemål om brearmar som breidde seg utover dyrka mark. Med framveksten følgde skred, flaum og dårlege avlingar som gjorde at folk måtte flytte frå hus og heim.

Også i Jotunheimen finst det nokre unntak, men det generelle biletet er at breane i området ikkje er i balanse med klimaet. Eit godt døme er Styggebreen, som mange kjenner frå ruta mellom Juvasshytta og Galdhøpiggen. Siste somrane har det berre vore blåis her. Når ein bre ser slik ut, fortel det at han ligg berr og smeltar.

Snøoverskot

Breforskarane trur dei kystnære breane vil klare seg betre enn breane i innlandet og fjellområda. For Vestlandet sin del er årsaka dei store nedbørsmengdene.

Etter at det i fleire år no har vore underskot av snø, altså at smeltinga i sommarmånadene er større enn snøfallet i vinterhalvåret, har det snudd i år. Målingar frå Nigardsbreen i Jostedalen viser at det kom kring sju meter snø i vinter. Av desse ligg fire meter att. Ein brearm lenger nord på Jostedalsbreen fekk seks meter snø, halvparten smelta vekk.

— På breplatået reknar vi difor med eit overskot på tre-fire meter i år. Og det er bra, seier Elvehøy.

BØDALSBREEN I 1872: Slik såg det ut i Bødalen då den legendariske vestlandsfotografen Knud Knudsen dokumenterte ei rekkje brearmar i Hordaland og Sogn og Fjordane.