HO VILLE vi skulle treffast på Ulriken. Ikkje heime hjå henne. Det hadde ho aldri sagt ja til, nyhendeankeret i TV 2. Og korleis skulle det bli dersom ein journalist brått skulle få sjå på det gamle huset i Os, på veggene og reisverket og alt som det har tatt så mange år å få i skikk. Stolane framfor peisen, Bjørnefjorden utanfor. Leikene til borna.

— Ein annan stad som er viktig for deg då? spurde eg. - Ulriken, svara ho. Med Vidda ein kan springa over saman med venninner kvar gong ein fyller året.

EITT ÅR er gått. Ein spring over Vidda, det er herleg, ein dusjar og går på restaurant. Ein kompis seier at han for sin del har sprunge opp på Ulriken og halde fram over Vidda. Då kan ein umogeleg vera svakare. Ein tek på seg joggeskoa, beinar oppover den jordete stien, kan hende med Ricky Martin i øyrene, kjenner melkesyra i leggene, kjem seg opp på eit vis, fer over alle haugar, opp mot Rundemanen. Ned mot Fløyen. Og er ikkje verre enn kompisen.

Ho ler då ho fortel. Det er no ingenting. «Eg sprang då ikkje heile vegen.» Men etter slike turar, når ho har sprunge meir enn halvannan time og berre held fram, då er ho så glad at dei har problem med å halda henne nedpå jorda på jobben. Det er då det skjer; ho har sprunge i mest to timar, og pulsklokka ho fekk frå mannen ein gong til jul syner hjartet som dunkar og går inne i kroppen, lever og slår og dunkar. Ho er så glad at ho kan fyka.

SJØLVSAGT måtte det vera nok slikt. Ein iskald dag - det er morgon. Banen går ikkje enno. Vi diskuterer om dette kan gå for å vera godvêrsdag. Restauranten held berre ope på godvêrsdagar. Ho meiner at dette sjølvsagt er ein godvêrsdag. Det er så kaldt at boblejakka ikkje held ute noko av vinden. Hausten kryp oppover armane. Det luktar regn.

«Vi har tekt å presentere deg som superkvinne. Du kan ikke protestere på vinklingen,» sa ein avisjournalist til henne ein gong før eit intervju. I Hjemmet tek ho på seg Rogalandsbunaden og «gleder seg til julekosen». Ho er på Forsvarets russisk-kurs. Ho får jobb i TV 2 då ho er tjueein år. Smakar ikkje alkohol. Berre Bailey's, slikt som slepp unna i statsbudsjettet fordi det er mest populært blant dei eldre. Trenar tre gonger i veka. Har svangerskapspermisjon og skriv hovudfag i historie. Pussar opp hus saman med ein mann som er så praktisk at han kan gjera alt sjølv. Etter jobben.

Ho blir ankerkvinne på TV 2-nyhenda, bryt ordbak med Davy Wathne og ler så mykje på skjermen at dei er nøydde til å gjera noko med det internt. Berre alvorlege saker heilt til sist frå no av. Ho har ikkje ein gong kort og prydeleg nyhendehår. Kan ho ikkje vera så snill å klippa det kort? Ein kan ikkje fnise og fjase når ein skal vera seriøs og snakka om kva som har skjedd i verda sidan sist. Men kven er eigentleg meir seriøs enn Siri Lill Mannes?

FØRSTE KLIPP: Ho er seks år, lang, tynn og mørk og bur i Vedavågen på Karmøy med besteforeldre som naboar, fotballbane på den eine sida av huset og bedehus på den andre. Ein treng ikkje meir. Det er den tida då mellom 60 og 70 prosent av sambygdingane stemmer KrF. Det er to kjende arbeidarpartifolk i bygda. Ein ser på dei med litt gru. Og så er det nokre høgrefolk. Det er dei med pengar.

Siri Lill har funne to flasker vørterøl i kjellaren og får mareritt om natta. Øl i huset. Ho gret. Mor forklarer at dette er ein annan type øl. Ikkje det farlege. Ho ser «Halvsju» og høyrer om korleis dei lever i Oslo. Foreldre driv og skil seg. Ho blir livredd. No er ho seks år, har tre brør og er alt nestkommanderande. Ho er i ferd med å bli «resultatorientert og hyperspontan storesøster som prøver å kontrollera seg sjølv», seier den vaksne Siri Lill.

Det er valkamp, og ho høyrer om abortsaka. Ho veit ikkje kva abort er, skjønar berre at kvinner må få bestemma sjølv. Det er rett og rimeleg. Ho har lært å skriva, skriv «Ja til fri abort», lagar plakat og stiller seg framfor vallokalet. Ho blir fjerna av far.

ANDRE KLIPP: Ho støyter kule. Trenar med far med rullesteinane i fjæra og kryp inn på noregstoppen Ho spelar fotball. Idrettsstemne er einaste gyldige unnskyldning til ikkje å gå på søndagsskule.

TREDJE KLIPP: Ho er seksten år i Australia. Verda er stor. Ho har politikk som fag. Lærarane byrjar å snakka om Oxford. Ho bør gå på Oxford, meiner dei. Heime i Vedavågen slår ho nummeret til universitetet. Siri Lill blir lukkeleg berre av å høyra dama svara. Ho får søknadsskjema og informasjon i posten. Det er altfor dyrt og slutt for den draumen. Ho skriv til Forsvaret: Har dei noko som er gratis og sivilt? Atten år gammal blir ho innrullert.

FJERDE KLIPP: Ho lovar seg sjølv at ho ikkje skal ha mann og barn. Ho har sett på husmødrene i Vedavågen. Det er litt av eit slit. Ein kan mest ikkje gjera noko anna då. I alle fall ikkje før ho er tretti skal det skje. Ho skal aldri bu i ei bygd, berre storbyar, helst ute i verda der ho skal jobbe masse: London, Moskva, New York. Verda er stor. Ho kan pakka kofferten i morgon den dag om ho vil det og flytta til New York.

- EG ER så impulsiv at eg kunne gjort det, seier ho.

— Eg kunne ha pakka kofferten i dag og reist i morgon. Ho teier: - Men ikkje no altså. Ikkje etter at eg fekk born.

— Eg må berre le ofte når folk seier til meg at alt har gått etter boka for meg, akkurat slik det skulle. Og så sit eg her og braut absolutt alle lovnadene eg gav meg sjølv.

23 år gammal gifta ho seg. Ho treff ein mann på Fisketorget. Før dei i det heile tatt har halde kvarandre i hendene bestemmer dei seg for bryllaup.

— Det må ha vore eit sterkt møte?

Ho smiler:

— Det var rasjonelt og spontant. Vi meinte vi to skulle klara det. Det må ha vore noko. Vi har vore gifte i ti år.

To år etter kom det første barnet. Så flytta ho frå Bergen til Os.

— Kva skjedde?

— Eg ville bu i byen, men mannen min ville til Os. Det er der han har røtene sine, og nokre kompromiss må ein gå med på i eit ekteskap om det skal gå. I byrjinga vart eg overlukkeleg kvar gong eg nærma meg Danmarksplass. Men eg trivst, altså. Eg ser at borna har det svært bra. Og så veit eg kor godt eg sjølv hadde det i barndommen. Eg voks opp med mamma og pappa som alltid sette oss framfor seg sjølv. Det gode ein fekk med seg vil ein gi vidare, er det ikkje slik?

— Korleis vart det å få barn?

— Eg hadde ikkje hatt romantiske illusjonar om det å få barn. Eg var 25 år og tenkte det var slutt med alt som var gøy. På ein måte vart alt slik eg hadde forestilt meg; eg vart låst, mange dører var stengde. Men så fekk eg så mykje meir igjen. Det er fantastisk. Eg er aldri så glad som når eg er saman med borna, Tord og Silja. Det var mykje betre enn eg trudde.

— Du fekk tilbod om korrespondentjobb for nokre år sidan som du takka nei til. Hender det at du tviler på dei vala du har tatt?

— Det var mannen min som ikkje vil reisa den gongen. Eg valde å bli her, fordi eg hadde valt å leva med han. Om eg tviler? Heile tida. Eg brenn for og er levande oppteken av jobben min. Men ... det er familien min eg har valt.

FEMTE KLIPP: 19 år gammal forlet ho Forsvaret og kjem til Bergen for å immatrikulerast ved Universitetet. Ho ringjer til BT for å få sett inn annonse etter hybel:

— Kristen, sporty, ikkje-røyk og avhalds, ramsar ho opp.

— Ja, ja, svarer stemma i den andre enden: - Summen av lastene er no konstant.

Ho ler. Siri Lill Mannes ler mykje. Og så snakkar ho om pliktkjensle og sjølvdisiplin. Om å fronta sak og ikkje person.

Ein er van med slikt når ein er oppvaksen med modige misjonærar som sette livet til for å berga andre. Siri Lill er det vestlandske lynnet i person.

— Det var berre flaks, seier ho om dei jobbane ho har fått tilbod om. - At dei tilsette ei ung og uerfaren som meg. Eg var så heldig å treffa på dei rette folka, seier ho. Ingenting nemnt om kva ho sjølv har gjort. Kva med lastene, då, vil vi vita, og ho ramser opp at ho er vimsete, sta, eigen og sint, det ville nok mannen ha sagt.

— Ein gong du var sint, då?

— Eg truga med å seia opp jobben i TV 2 berre ein månad etter at eg hadde fått han. Folk hadde sagt usanne ting om meg. Dei kokte saman ei historie på Wesselstuen som hamna i avisa. Under jobbintervjuet skulle eg ha sagt at Hans-Wilhelm Steinfeld snakka dårleg russisk. Det hadde eg sjølvsagt aldri sagt, berre at eg tykte Marit Christensen var god. Det verste var at nokon skulle ha gått ut med kva eg sa på intervju. Eg fekk utan vilkår unnskyldning.

— Blir du ikkje dritlei biletet av deg sjølv som eit plettfritt supermenneske?

— Eg kjenner meg sjølv godt nok til å vita kva som bur der. Eg har også treft så mange fantastiske menneske og veit at supermenneske ikkje finst. Men eg er ein typisk vestlandspietist. Det er ut å vera det. Det blir sett på som keisamt. Men heilt ærleg: Eg har aldri sett på det som spanande å gjera dumme ting.

HO FEKK KJEFT ein gong av engelsklæraren i Australia. Ho var ny i klassen. Han bad henne svara på kva nivå ho meinte ho låg på i engelsk. «Pretty average,» ganske gjennomsnittleg, svara ho. Rett etter var det prøve. Siri Lill vart ei av dei beste i klassen. Innkalla på læraren sitt kontor trudde ho at ho skulle få ros. Han kjefta på henne. - Du har halde meg for narr. Eg toler ikkje at du gjer det, sa han. Men, tenkte ho. Ein skulle då ikkje skrøyta av seg sjølv? Ein gjer ikkje det? Ein er ikkje flink så alle ser det?

— Det er tabu å vera flink i Noreg, seier Siri Lill. Ho greidde seg i barne- og ungdomsåra fordi ho var flink i idrett. Det er lov. Ho var friidrettsjenta som kunne springa i timevis. Som framleis spring og spring.

Då ho og ein kameramann i TV 2 vart tekne av fulle, russiske soldatar på grensa mellom Tsjetsjenia og Ingusjetia snakka ho seg ut av situasjonen med å ty til fotball. Ho skjøna at han eine soldaten hadde vore profesjonell fotballspelar i Moskva. Dei snakka om Solskjær og Flo og spelestilen til det norske landslaget og fekk ta den eine viktige telefonen for å fortelja kvar dei var. Idretten er redninga.

I Forsvaret beit ho tennene saman mot gutane og måtte sjå seg sjølv nede på resultatlistene. Dessutan lærte ho at når ein kjenner det som om ein ikkje har krefter, så har ein enno mykje igjen.

— I boka di fortel russaren Aleksandr om korleis treninga held liv i han. Han trenar og får leva om dagen og sova om natta. Er det slik for deg?

— Eg får nok ting ut gjennom fysisk aktivitet, ja. Og eg trur faktisk det er slik at om folk hadde vore meir i aktivitet, ville vi ikkje ha trengt så mange psykologar.

— Mannen du skriv om har vore vitne til og sjølv gjort fryktelege ting. Har du aldri vore redd saman med han for at han brått skulle mista kontrollen?

— Når eg møter eit menneske som blir ein ven, er det første eg tenkjer: Er dette eit menneske eg ville ha stolt på i vanskelege situasjonar? Aleksandr er ein slik. Han er det mest prinsippfaste mennesket eg har møtt, tøff, men og veldig omsorgsfull, seier ho.

— Kjenner du deg att i han? Spør eg

Siri Lill snur seg: - Ja, seier ho.- Det var vel kanskje difor vi blei kjende. Difor det blei bok.

OPP PÅ FJELLET: Ho har sprunge opp bakkane til Ulriken og over Vidda berre fordi ein kamerat sa at han hadde gjort det Ho skulle ikkje vera svakare, Siri-Lill Mannes.<br/>Foto: GIDSKE STARK