Det var skipa ei milorg-gruppe i Hålandsdalen i 1944, ein liten styrke med ”spreke og pålitande menn”. Dei skulle vera med og ta imot våpen, ammunisjon og utstyr til heimestyrkane. Dette materiellet kom flybore frå England og skulle sleppast ned m.a. i hålandsdalsfjella.

Hausten 1944 kom ein hemmeleg agent med dekknamnet ”Ingvald” til Hålandsdalen. Han høyrde til Kompani Linge og var send frå England til Norge for å organisera og læra opp heimestyrkar. Han presenterte seg med passord og vart gøymd i ei utløe. ”Alt måtte gå føre seg i stillheit, ingen utanom dei som var med, måtte vita noko,” fortel Peter Haugarvoll, ein av karane i milorg-gruppa. Dei andre var brørne Torkel, Arne og Engel K. Skjelbreid, Engel Solvang og sønene Hans og Kristian, og brørne Olav og Morten Holdhus.

Særmelding

Trælafjell (”Storfjellet”) nordvest for Botnavatnet var vald som første droppeplass. ”Dropping” – flyslepp – måtte føregå i måneljose netter og stilt vêr, altså ei viss tid før eller etter fullmåne. Det vart avtala ”standbytime”, den tida mottakarlaget måtte vera på plass på droppestaden. Dagen før flyet kom, vart det sendt ei særmelding etter nyheitene frå London. ”Ingvald” hadde lommeradio. Den første meldinga dei skulle lytta etter var ”Nu ser vi det hele”.

Søndag ettermiddag 5. november 1944 kom endeleg meldinga. Klokka 18.30 stod åtte spreke og fjellvande karar klare på Solvang. Dei måtte vera på plass oppe på Trælafjell (853 m.o.h.) klokka 24. ”Fire mann vart plasserte med kvar si lykt slik at dei danna ein stor L. Dei tre på langsida hadde kvar si blanke lommelykt, medan den siste var raud. Morten Holdhus skulle morsa ein kodebokstav mot flyet med det raude ljoset. ”Ingvald” henta både særmeldinga og bokstaven som skulle morsast, hjå ein radiotelegrafist i bergensområdet. Når dei høyrde fly nærma seg, skulle lyktene slåast på og koden morsast mot flyet, slik at flygarane visste at dei var på rett plass. Sleppet skulle koma inne i L’en,” fortel Erling Solvang, bror til Kristian og Hans.

Droppet på Trælafjell

Det var ei klar, kald natt med nysnø i fjellet. Først klokka kvart over tre høyrde dei flydur. Flyet strauk over mottakskarane i låg høgde nokre gonger, og dei vart litt urolege for at det skulle vera feil fly. ”Men med eitt var det som om lufta var full av noko som likna store, farga såpebobler. Det var fallskjermane som hadde falda seg ut og kom dalande nedover med ein container festa med mange silkesnorer under kvar skjerm,” fortel Peter Haugarvoll. Flyet hadde levert lasta si og vart borte i vestleg leid.

Karane på fjellet samla saman materiellet og lagra det på ein høveleg stad. Lasta inneheldt 16-17 containerar på opptil 100 kg og nokre mindre pakker på 40-50 kg. Alt vart tildekt med snø. Der skulle utstyret liggja inntil vidare. Dersom det vart naudsynt, skulle det brukast av heimestyrkane.

I januar og mars 1945 kom det to slepp til, då på Ottanosi. Du kan lesa meir om flysleppa, hemmeleghaldet, og transporten ned frå fjellet i boka ”Verda inn over dørstokken. Krigsminne frå Fusa” som kom ut i 1995.

B. Rivenes
R. Ringen
B. Rivenes