Riksrevisjonen, som er Stortinget sitt kontrollorgan, har granska arbeidet ved dei 18 fylkesmannsembeta.

Riksrevisjonen meiner det er stor avstand mellom viktige politiske mål, og resultatet av arbeidet ved fylkesmannsembeta.

Stort gap

Samstundes meiner revisjonen at fylkesmennene får for knappe ressursar til å tilfredsstillande kunne løyse oppgåvene dei er pålagd. Som eit resultat av dette nyttar fylkesmennene prosjektmidlar til å dekke den ordinære drifta. Det er i strid med løyningsreglementet i staten, påpeikar Riksrevisjonen.

– Løysinga må då vere anten å auke ressurstilgangen eller å kutte i oppgåvene, seier riksrevisor Jørgen Kosmo. Han seier at han kjenner situasjonen igjen frå si eiga tid som administrasjonsminister i 2000–2001.

Dei svakaste taper

Riksrevisjonen og Kosmo påpeikar at det er dei svakaste gruppene i samfunnet som blir mest skadelidande når fylkesmannsembeta ikkje fungerer slik dei skal. Fylkesmannen har ei viktig oppgåve i å sikre rettstryggleiken for svake grupper gjennom kontroll og tilsyn, ikkje minst i helse— og omsorgssektoren.

Riksrevisjonen påpeikar at bemanninga ved fylkesmannsembeta er kutta med 128 årsverk, tilsvarande 5–6 prosent, sidan 2003. Likevel er fylkesmennene blitt pålagd fleire nye og meir krevjande oppgåver.

Ressurssituasjonen gjer at fylkesmennene jamt over prioriterer oppgåvene der resultata er mest synlege: klagesaker. Dette går ut over oppgåver som å gjennomføre ikkje førehandsvarsla tilsyn og å følgje opp utfordringane innan samfunnstryggleik og beredskap.

Hardt mot hardt

Samstundes er Riksrevisjonen svært kritisk til korleis Fornyings- og administrasjonsdepartementet (FAD) løyser sine samordningsoppgåver overfor fylkesmennene.

Riksrevisjonen vil at FAD skal samordne oppgåvene som fagdepartementa pålegg fylkesmennene, og gje klarare prioriteringar for arbeidet.

FAD åtvarar mot for sterk detaljstyring:

«Det er ikkje brukarvenleg og gjev ikkje god samfunnsøkonomisk vinst når sentrale styresmakter øyremerkar løyvingar eller detaljstyrer ytre etatar på ein måte som hindrar lokale tilpassingar».

«Riksrevisjonen legg til grunn ei forenkla og for detaljorientert styringsform», skriv statsråd Heidi Grande Røys (SV) i eit tilsvar til Riksrevisjonen.

Vil skifte departement

Fylkesmannen i Hordaland, Svein Alsaker, seier at han har liten sans for ideen om at FAD skal detaljstyre fylkesmannsembeta.

– Den løpande styringa frå fagdepartementa fungerer godt i dag. FAD er ikkje eit fagdepartement. Det ville vore meir naturleg at fylkesmannsembeta vart lagd under Kommunaldepartementet, ettersom størstedelen av arbeidet vårt skjer i forholdet til kommunane, seier Alsaker.

Han peikar på at vekst i folketalet, og ein veldig vekst i talet på klagesaker, har ført til aukande press på fylkesmannsembetet i Hordaland.

Statssekretær Wenche Lyngholm (SV) i FAD vil nå ikkje kommentere rapporten sidan den er oversendt Stortinget.