Mars, 2007: Laurdagsgodteriet ligg klart i skålene, og helgefreden har senka seg over byggjefeltet. Då stoppar ein politibil utanfor det gråmalte huset. Uniformerte menn ringjer på døra.

Ho opnar. Politifolka seier at dei har ordre om full husransaking. Årsaka er mistanke om oppbevaring av narkotiske medikament i huset.

Hennar første tanke: Har dottera vore borti hasj? Sakte går det opp for henne kva dei er ute etter.

— Eg seier til politifolka at «de må gjerne ransake huset, men eg kan like godt vise dykk kva eg har».

Ho går ut på badet og hentar bevismaterialet. Nær tjue valiumtablettar er att i pakken ho tok på jobb. Politiet ber henne bli med.

— Så bar det av garde med storfangst i baksetet. Meg og pilleglaset mitt.

På politistasjonen legg ho alle kort på bordet. Ho tilstår at ho det siste året har forsynt seg med fleire hundre piller frå medisinrommet på sjukehuset der ho jobbar.

— Eg tilstår alt de vil, sa eg, berre eg får kome heim til ungane mine.

Då politibilen køyrer henne heim fleire timar seinare, får ho lov til å stige av i krysset og gå dei siste metrane heim.

Det store fallet

No er huset blitt fengsel og fristad for kvinna. Ho sit i hjørnesofaen og strevar med å setje ord på skam og skuld.

Den tidlegare sjukepleiaren i Helse Vest er avskilta, ikkje berre som helsepersonell, men også som kollega og venninne. Ho går knapt ut av huset lenger, ikkje ein gong ut i postkassa, av frykt for å møte gamle kollegaer.

I dagens kronikk «Når den beste blir den verste» fortel ho om sitt store fall - frå ærgjerrig og respektert sjukepleiar til ho nådde botnen på medisinrommet.

— Eg veit at der er fleire som meg der ute. Medikamentmisbruk blant tilsette er helsevesenets største tabu. Men ingen snakkar om det, skriv ho.

— Det er for seint å redde meg. Men kanskje mi historie kan bidra til å hjelpe nokon andre før det er for seint, seier førtiåringen.

Valium på lomma

Før ho tok den første, forbodne tabletten, hadde ho vore psykisk sliten lenge. Samtidig var ho uroleg for dottera, som gjekk til skulepsykolog og strevde veldig.

På jobb var det alltid travelt. Ein dag toppa det seg. Ho knekte saman med sjefen som augnevitne.

— «Eg håpar du ikkje blir sjukmeldt, vi treng deg på jobb», sa sjefen, «gå ut og trekk frisk luft». Eg fungerte ikkje, men hadde ikkje samvit til å sjukmelde meg.

Ein septemberdag i 2006 raste alt saman. Ho kom heim frå jobb, og fann eit brev frå dottera.

— Ho skreiv at ho ikkje orka å leve lenger, at alt var svart.

— Kva gjer ein i ein slik situasjon?

— Ja, kva gjer ein? Eg tok ein pille frå jobben.

Ho hadde ikkje tømt lommene då ho gjekk av vakt den dagen. Der låg tabletten.

— Tar eg den, får eg sove ei lita stund, tenkte eg. Eg var så forferdeleg sliten.

Men valiumtabletten hadde motsett effekt. Etter ei stund kjende ho angsten og spenningane forsvinne og kjende seg som ei ny kvinne. Ho fekk energi, laga eit godt måltid og samla familien rundt seg.

— Det var ein kjensle eg ikkje hadde kjent på fleire år. Eg som var så gjennomsliten fysisk og psykisk, fekk ei gåvepakke der og då.

Ein månad seinare tok ho neste pille.

— Då vart eg pladask fanga i misbruket. Det ser eg no.

Avsky frå kollegaer

Ho tok aldri tablettar i arbeidstida. Tenåringsmora rusa seg for å klare å gå på butikken, i familieselskap eller vere vakt på ungdomsdiskoen. På medisinrommet hamstra ho til situasjonar ho måtte gjennom.

— Det var stikk i strid med mine etiske normer, men endeleg klarte eg å gje ungane mine noko dei ikkje hadde fått på lang tid. Eg kunne til og med finne på å invitere folk heim, og fekk kick av å vere ein normalt fungerande person. Derfor gjorde eg det eg gjorde.

Ingen kjem på middag lenger. Ho har ikkje vore på arbeidsplassen eller snakka med kollegaer sidan politiet kom på døra den gongen.

— Eg har prøvd, ikkje for å forsvare meg, men for å forklare. Men dei vil ikkje ha noko med meg å gjere, og viser avsky. Nokre er nok også redde for at eg kan ha utlevert dei under avhøyr. For det har vore tilfeldig omgang med medikament på mi avdeling.

Bukken til havresekken

Noko å sove på etter ei tøff nattevakt. Hostesaft med morfin om ein hanglar. Eller ein avføringstablett, for å kome inn i julebordskjolen.

— Dette er vanlege haldningar til medikamentbruk i den interne kulturen i helsevesenet. Vi teier og dekkjer over kvarandre, men for å få aksept må du utlevere deg sjølv og få sympati: «Men kjære, ta deg no ein sovetablett!»

— Kvifor reagerer då kollegaene dine så sterkt på det du gjorde?

— Eg fekk meg ikkje til å prate om private problem på jobb. Men alle kan kome i fortvilte livssituasjonar, og helsepersonell er meir i faresona enn noko anna yrkesgruppe. Vi har sterke narkotiske medikament mellom hendene kvar dag.

**Les også:

Ingen har oversikt over svinnet**

Då ho vart avslørt, leverte ho inn autorisasjonen som helsepersonell etter råd frå Fylkeslegen. Dette skulle demonstrere at ho forsto alvoret i situasjonen. Ho angrar bittert i dag.

Ho ante ikkje at dette automatisk førte til utestenging frå Norsk sjukepleiarforbund, og at ho dermed mista retten til advokat gjennom forbundet.

— Eg står på bar bakke. Eg får mi straff kvar dag.

AVSKILTA: I dag vil ingen av dei gamle kollegaene ha noko å gjere med sjukepleiaren, som vart tatt for medikamenttjuveri.- På butikken tek dei ein U-sving med handlevogna. Eller dei kryssar gata, når dei ser meg. Eg får mi straff kvar dag, seier ho.
Øystein Torheim