I 2007 fekk NAV Pasientformidling melding om 385 reelle brot på fristen i Helse Vest. Dette er ein auke på heile 208 prosent frå 2005, viser tal BT har henta inn.

Informasjonsdirektør Bjørg Sandal i Helse Vest har ikkje enkle svar på den veldige auken i pasientar som varslar at dei har venta for lenge.

— Pasientane er blitt meir og meir bevisste på kva dei har krav på. Men samtidig er det legane sin jobb å gjere riktige vurderingar og setje ein realistisk frist. Det er også ein faktor i dette, seier ho.

Lurt å klage

Totalt klaga 1712 nordmenn til NAV Pasientformidling over at dei hadde venta for lenge på behandling i 2007. Dette er nesten dobbelt så mange som to år tidlegare. 1566 av sakene i 2007 fekk status som reelle fristbrot.

Dersom du ikkje får behandling innan avtalt tid, kan du melde frå til NAV Pasientformidling. I dei aller fleste tilfella er dette svært effektivt, viser 2007-statistikken.

  • I løpet av fjorten dagar fekk 211 fristbrotpasientar behandling på same sjukehus som hadde brote fristen.
  • I tillegg formidla NAV Pasientformidling behandling til 161 pasientar på offentlege eller private sjukehus. Utgiftene blir dekte av det sjukehuset som ikkje klarte å halde fristen

Ein av dei private aktørane som tar i mot såkalla fristbrotpasientar er Aleris Helse AS i Oslo. Klinikken behandla tre gonger så mange slike pasientar i siste tertial i 2007, samanlikna med same periode året før. Frå Helse Vest kom 22 pasientar, seksten fleire enn året før. Med to unntak fekk alle fedmekirurgi.

- Mange melder ikkje frå

Onsdag skreiv BT at Helse Vest dobla talet på fedmeoperasjonar i 2007, og utvidar tilbodet i år. Likevel står 400 pasientar i operasjonskø.

Ved Kirurgisk avdeling i Helse Førde får BT opplyst at ventetida for fedmekirurgi varierer mellom seks månader og fire år, avhengig av kor alvorlege tilleggssjukdomar pasientane har.

— Etterspørselen har auka enormt, og vi klarar ikkje å halde tritt med talet på pasientar som meiner dei har behov for slike operasjonar. Vi treng meir tid til å omstille oss. Av og til spør vi oss: Er det slik at vi har eit tilbod som skapar etterspørsel, seier Sandal.

Meiner fleire bør klage

Administrerande direktør Grethe Aasved i Aleris Helse AS i Oslo gir helseføretaka ros for å ha blitt flinkare til å informere pasientar om kva rettar dei faktisk har. Samtidig meiner ho at lista burde vore endå lengre.

— Vårt inntrykk er at mange ikkje er klar over kva rettar dei har, og derfor ikkje melder frå. Dei blir sitjande og vente på svar utan å krevje sin rett.

— Og di fleire klagar, dess betre butikk for Aleris?

— Det kan du for så vidt seie, men for å snu på det: Målet med ein garanti er at helseføretaket sjølv skal gje tilbod til pasientane. Vi blir ein sikkerheitsventil. Derfor er det viktig at vi finst.

Sandal legg ikkje skjul på at det er dyrt å sende pasientar vidare til private.

— Klart det. Sjukehusa må bli endå flinkare til å greie å halde fristane som legane har sett, fordi dette får økonomiske konsekvensar, seier Sandal.

Samtidig minner ho om at den gjennomsnittlege ventetida er meir enn halvert etter at sjukehusreforma vart innført i 2002.