— Skuldingane har vore ei stor belastning, sjølv om vi heile tida har visst at vi ikkje har gjort noko gale, seier professor Are Nylund ved Institutt for biologi i Bergen.

I 2009 publiserte Nylund og to stipendiatar ein artikkel i eit internasjonalt tidsskrift. Dei tre forskarane ved Universitetet i Bergen hevda at dei hadde bevis for at laksevirus (ILA) er overført frå Norge til Chile via lakseegg.

Lakseeggprodusenten Aqua Gen meinte at forfattarane var uredelege i sin omgang med fakta og klaga forskarane inn for Granskingsutvalet (Nasjonalt utvalg for gransking av redelighet i forskning).

- Paralysert

No har utvalet samrøystet frikjent forskarane. Utvalet konkluderer med at forfattarane ikkje har opptrådd uredeleg eller brote med god vitskapleg praksis.

UiB-forskarane har hatt skuldingane hengande over seg i 27 månader og brukt mykje tid på å forsvare seg.

— Vi har brukt ganske mange månadar på å skrive forsvarsskrift. Det har tatt fokus bort frå det vi skal drive med, nemleg forsking. Sjølv om berre tre av oss er anklaga, er heile fagmiljøet blitt belasta, seier Nylund.

- På kva måte?

— Vi kan ikkje dokumentere dette, men å ha eit slikt rykte hengande over seg har neppe hatt positiv effekt på tildeling av forskingsmidlar. Vi har heller ikkje publisert artiklar om ILA i denne perioden.

I tillegg til Nylund var den omstridde artikkelen skriven av stipendiatane Siri Vike og Stian Nylund.

— Dei siste åra har vore heilt forferdelege, og saka har paralysert oss i to år, seier Vike til På høyden.

— Men først og fremst har eg vore heilt trygg på det arbeidet som er gjort.

Sterke faglege frontar

Aqua Gen skulda forskarane for feilaktig presentasjon av forskingsmaterialet, utilbørleg og skeiv bruk av andre vitskaplege publikasjonar og forskingsresultat, og katogoriske konklusjonar utan godt nok grunnlag.

Både Det matematisk-naturvitskaplege fakultetet og Redelighetsutvalget ved Universitetet i Bergen har tidlegare behandla saka utan å finne at forskarane har opptrådd uredeleg.

Granskingsutvalet tok på eige initiativ opp saka på nytt hausten 2009, og engasjerte to uavhengige, utanlandske sakkunnige til å vurdere det faglege innhaldet i artikkelen. Desse to meinte at det var fleire brot på god vitskapleg praksis, men Granskingsutvalet sin konklusjon er likevel at forskarane ikkje kan skuldast for juks.

Vike seier til På høyden at det er fagleg usemje om artikkelen i ulike forskingsmiljø og viser til at forskingsfeltet har sterke faglege frontar.

— Det er fagleg usemje som driv forskinga vidare, og fagleg usemje er heilt greitt. Men det er ikkje uredeleg å vere usamd. Då må det påvisast at vi har juksa, og det står Granskingsutvalet fast at vi ikkje har gjort, seier Vike.

- Forsøk på å skremme forskarar

Nylund seier til BT at norske småeigarar i Aqua Gen har uttrykt støtte til forskarane.

— Andre norske oppdrettsselskap har også støtta oss 100 prosent.

- Kor alvorleg er slike skuldingar for ein forskar?

— Blir ein funnen skuldig, mistar ein jobben. Eit universitet kan ikkje ha forskarar som driv med juks. Sjølv om ein veit at ein ikkje har gjort noko ulovleg, er det ein belastning uansett.

Nylund kallar påstandane om forskingsfuks for «chilling» og forklarar:

— Næringa prøvar å skremma forskarar frå å publisere sine data, og det har delvis virka på oss.

- Kva gjer de no?

— No held vi ikkje tilbake meir, men går ut med fleire data. Vi har data til 4-5 publikasjonar i kjømda.