I heile sitt vaksne liv har Åshild Ulstrup vore ein misjonær for den gode alderdomen. Gjennom journalistikk, bøker og ei mengde føredrag har den profilerte NRK-veteranen alltid formidla eit positivt syn på det å bli eldre.

Men no er ikkje 78-åringen så sikker lenger.

— Eg har alltid sagt at eg gler meg til å bli 80 år, men no er det kome ei utryggheit inn i livet mitt. Den har namnet samhandlingsreforma, seier Åshild Ulstrup.

— For første gong gruar eg meg til å bli 80. Eg får lyst til å lyga på alderen.

- Eldre som salderingspost

Ulstrup som er oppvaksen på Valen i Kvinnherad, har vore pensjonist sidan ho var 70 år. Men tempoet er framleis høgt og hjartesaka den same som før.

I helga snakka Ulstrup om si siste bok, eit trøystebok om døden, for publikum i Flåm. Tysdag heldt ho føredrag på Senioruniversitetet på Askøy, og dagen før stod kronikken «Alder er ingen diagnose» på trykk i Aftenposten.

Der rettar Ulstrup knallhard kritikk mot samhandlingsreforma, som ho fryktar kan skapa eit nytt sorteringssamfunn.

— Reforma er blitt innført utan særleg debatt. Kommunane har fått midlar til å ta seg av sjuke eldre, men pengane er ikkje øyremerkte. Vi veit at gamle og sjuke ofte blir salderingspost i mange fattige kommunar, og dei har ingen til å snakka for seg, seier ho.

- Overfylte sjukeheimar

BT har fleire gonger skrive om hordalandskommunar, som sidan nyttår har hatt si fulle hyre med å gi eldre sjuke eit sjukeheimstilbod. Pasientane er utskrivingsklare frå sjukehuset, men altfor sjuke til å reise heim.

For kvart døger ein innbyggar blir liggande på overtid i dyre sjukehussenger, må kommunen ut med 4000 kroner.

— Pasientar blir no skrivne ut tidlegare enn før, og dei er sjukare, når dei kjem frå sjukehuset. Resultatet er overfylte sjukeheimar. Eineromma vi endeleg fekk kjempa oss til, er blitt tosengsrom igjen. Og kor mykje pengar vil ein fattig kommune bruka på ein sjuk 80- eller 100-åring som har lyst til å leva, spør Ulstrup.

- Ingen vil på sjukeheim

Ho meiner at forskjellen på å vera pasient ved eit sjukehus og på ein sjukeheim er enorm.

— Ingen har lyst til å koma på sjukeheim. Alle veit at det er siste fase. Mange sjukeheimar manglar personell og fagkunnskap, og for mange legar og sjukepleiarar er det heller ikkje attraktivt å jobba på sjukeheimar, seier ho.

— På eit sjukehus, derimot, finst den medisinske kunnskapen og det kompetente personalet. På sjukehuset kjenner ein seg trygg, og det er essensielt når ein blir gammal og kjenner seg hjelpelaus.

Vil ha sjukeheimane vekk

Ulstrup synest det er skummelt å tenkja på at kommunehelsetenesta frå 2016 skal vurdera øyeblikkeleg hjelp-pasientar.

— Eg er redd for at vurderinga kjem til å følgja alderen, ikkje diagnosen. Eg er redd for at eg ikkje kjem på sjukehus i det heile når eg blir sjuk, men blir frakta til ein overfylt sjukeheim utan personell, fagkunnskap og lindrande medisin - fordi det er det enklaste og billegaste.

Ettar hennar meining bør det norske samfunnet kvitta seg med sjukeheimane. Som eit alternativ lanserer Ulstrup sin eigen sjukehuside med tre trinn: eit for akutt sjuke, eit for tilsyn og rehabiliering og eit med hospice for døyande.

— Slik kan sjukehuset følgja oss vidare og ikkje slå handa av oss. For legar og pleiarar vil det også vera meir fagleg attraktivt å jobba med geriatri på sjukehus enn sjukeheimar.

- Hardt nok å bli gammal

Ulstrup seier at det er eit paradoks at ho, som alltid har prøvd å formidla den gode alderdommen, no kjenner frykt for åra som kjem.

— Eg har vore så stolt av mine år! Eg har kjent meg fri til å leva, fri til døy. Alle dei gamle menneska eg har møtt og intervjua i mitt liv ga meg mot til å bli gammal og sjå døden i augene. Det har vore fantastisk å ha alderdommen som tema, seier Ulstrup.

— Men no nøler eg. Det er hardt nok å bli gammal. Samfunnet må ikkje gjera det verre for oss.