Den vel fem veker gamle fuglen er del av kystens nye eksportvare til dei britiske øyane. Fredag tok eit militærfly av frå Ålesund med 15 norske havørnungar om bord. Rovfuglane skal sleppast ut på Isle of Skye i Nordvest-Skottland.

Torsdag: Vi er på søk etter havørnungar i øyane lengst vest i Austevoll. Tore Wiers, leiar for Prosjekt Havørn i Hordaland, rådgivar Magnus Johan Steinsvåg frå Fylkesmannen og konsulent og skipper Terje Haugland i Statens naturoppsyn veit kor dei skal leita.

Varslar med korte skrik

Brått får Haugland auge på ein stor ørn som står i toppen av ei tørr furu. Straks vi går i land er ørnemor på vengene og varslar med korte, repeterande skrik. Like etter kjem også ørnefar til og sirklar høgt over oss og reiret, som i tradisjonell havørnstil er plassert høgt i eit furutre.

— Det er bare ein unge i reiret, seier Wiers etter å ha gått i førevegen for å sjekka. Det betyr ingen fangst. Å henta ut einebarn er uaktuelt.

Det var det nærmaste vi kom ein ørneunge etter ein dags undersøking av eit titals hekkeplassar i Fitjarøyane og Austevoll. Reira er fri for ungar i år.

— Det ser ut til å vera dårleg reproduksjon her. Årsaka kan vera at fleire havørnpar tek eit kvileår i år eller har bytta reirplass. Men vi veit om fire lokalitetar på Bømlo der det er aktivitet i reira. Generelt er det god ungeproduksjon i Noreg, seier Tore Wiers.

Drama i reiret

Målet var fem havørnungar frå Hordaland denne sommaren. Men det blir berre med den eine som Wiers henta i Lindås nokre dagar før. Sogn og Fjordane sende i år to ungar i fosterheim i det fri på Isle of Skye.

Hentinga av Lindås-ungen skjedde ikkje utan ein viss dramatikk for Tore Wiers.

— Då eg hadde klatra opp til reiret høgt oppe i treet og heldt på å sikra meg i tauet, kom brått mora med ein torsk i klørne for å gi til ungane. Ho hadde ikkje oppdaga meg frå lufta, men såg meg brått då ho var landa og flaug vekk.

— Eg kvakk til og heldt på å detta ned. Ho var 40 centimeter frå meg, sette augene «i sjela mi» som om ho sa: «Versågod, ta den eine ungen visst det kan hjelpa til med å byggja opp att slekta mi». Det er nettopp det vi er med på, fortel Tore Wiers.

Irland og Skottland

Skottland og Irland får hjelp av norske ornitologar i eit forsøk på å få til det Noreg har greidd etter fredinga i 1968 - å byggja opp att ei så å seia utdøydd stamme av Europas største rovfugl. Det handlar såleis om eksport av eit av dei mest vellukka norske naturvernprosjekta.

I perioden 2007-2011 skal det sendast rundt 200 norske havørnungar til Irland og Skottland. Hjelpetiltaket skjer i regi av Norsk Ornitologisk Forening sitt Prosjekt Havørn.

Ein tilsvarande eksport skjedde mellom 1975 og 1985 då 82 ungar blei sende til Skottland, og som i 1985 enda i den første vellukka hekkinga i landet på 70 år. Skottland har i dag berre eit halvt hundre vaksne havørnpar.

Ungeinnsamlinga skjer i perioden 8.-18.juni når fuglaane er rundt fem veker gamle. På Isle of Skye blir dei først plasserte på spesielle stader nær sine påtenkte revir med minst mulig kontakt med menneske, før dei i førstninga av august blir flygedyktige og tek fatt på leitinga etter nye heimstader.

— To av ungane som er sendt over tidlegare er drept i samanstøyt med kraftliner, ein er skoten. Elles har det gått bra med dei norske havørnene i Skottland, seier Tore Wiers.

Hva synes du om tiltaket? Diskuter prosjektet her!

BLIKK MOT VEST: Havørnungen frå Lindås før ombordstigning på Hurtigruta og overgang til militærfly for transport til sitt nye tilvære i Skottland. I perioden 2007-2011 skal det sendast rundt 200 norske havørnungar til Irland og Skottland.
Helge Sunde
ØRN I SIKTE: Tore Wiers (t.v) og Magnus Johan Steinsvåg såg mange ørnereir men få havørnungar under innsamlinga i Fitjarøyane og Austevoll.
Helge Sunde