• Hev pensjonsalderen til 67 år, og gje sjukepleiarane 200.000 kroner meir i løn: Slik meiner professor Hans Waaler at vi bør takla eldrebølga, som kjem til å skylla over oss dei neste 30 åra.

Nordmenn lever stadig lenger, og fram mot år 2030 kjem talet på pensjonistar til å akselerera.

— Om 30 år er truleg halvannan million nordmenn over 60 år. Og vi har fleire tusen 100-åringar, seier den 76 år gamle professoren Hans Waaler til BT.

På 50-talet budde det berre kring femti 100-åringar i Norge. No er det meir vanleg å nå så høg alder, og i dag har over 500 nordmenn passert 100-årsgrensa:

— Før sende Kongen helsing til alle nordmenn som fylte 100 år. Det gjer han ikkje lenger. Han har rett og slett ikkje tid til å skriva til så mange!

- Import av pleiarar uetisk

Professor Waaler arbeider ved Stifting for helsetenesteforsking (HELTEF), og har utarbeidd rapporten < for Statens helsetilsyn.

Mandag snakka han for fleire hundre deltakarar på Fylkeslegens haustmøte i Bergen om den eksplosjonsarta eldrebølga dei neste tretti åra, og om utfordringane den inneber for helsevesenet.

— Ingen observasjonar tyder på at vi står føre/framfør ei løysing eller forbetring av alders demens-problemet. Det betyr at det blir ein kraftig auke i pleiebehovet for desse pasientane i åra framtida. Kva gjer vi med det? Import av sjukepleiarar er ei dårleg løysing, meiner Waaler:

— Ikkje er det billegare. Dessutan er det uetisk å importera høgt utdanna sjukepleiarar frå land som treng dei meir enn oss.

- Pensjonsalderen må hevast

— Bruk heller pengane på høgare løn til sjukepleiarane. Gje dei 200.000 kroner meir i året, det vil løysa problema. Fleire utdanna pleiarar vil venda tilbake til yrket, og rekrutteringa kjem til å auka, hevdar seniorprofessoren.

Medisinarane spesielt og helsetenestene generelt må dessutan skjerpa seg, og tilpassa seg utviklinga:

— I dag er geriatri den minst populære av alle spesialistutdanninger for unge leger. Det er et paradoks.

I dag er 750.000 nordmenn over 60 år, som er den faktiske pensjonsalderen. I 2030 kjem talet opp i 1,5 millionar. For å løysa problema med gigantiske pensjonsutbetalingar, føreslår Waaler å heva pensjonsalderen til 67 år igjen.

— Då vil talet på pensjonistar halda seg konstant, og problemet vera løyst, meiner professoren.

— Men det er jo rått og brutalt å setja pensjonsalderen opp igjen, når vi nettopp har fått den ned ...

Klasseskilje

Waaler spår eit nytt klasseskilje i eldreomsorga:

— Helsetenesta blir todelt - eit privat tilbod med høg kvalitet til dei velståande, og eit offentleg tilbod med lågare kvalitet for dei med dårlegare råd. Denne utviklinga er eg ikkje glad for, men den kjem til å tvinga seg gjennom, dersom det offentlege ikkje tek seg kraftig saman, og gjer noko med pleietilbodet, meiner professoren.