Endringane blir presentert for Stortinget i dag, i samband med framlegginga av revidert nasjonal­budsjett.

Fram til nå har Noreg vore ein stor kunde for vindmølleparkar og vasskraftanlegg i utviklingsland som har sal av klimakvotar som attåtnæring. Av dei totalt 175 prosjekta der Noreg har handla kvotar, er to av tre nettopp slike anlegg. Det viser ein gjennomgang Bergens Tidende har gjort.

Staten har blant anna kjøpt stort frå vindmølleparkar i Indre Mongolia i Kina, og frå vasskraftverk i India, Brasil og Chile. Desse får selje FN-kvotar fordi den fornybare krafta dei produserer blant anna skal erstatte klimafiendtlege kolkraftverk.

Nå legg Staten om kursen.

- I praksis vil endringane bety at vi ikkje lenger kjøper frå etablerte vass— og vindkraftanlegg, seier statssekretær Kjetil Lund (Ap) i Finansdepartementet.

Har vore sterkt kritisert

Denne kvotetypen har lenge vore sterkt kritisert av både forskarar og miljørørsla. Kritika­rane meiner ein stor del av anlegga ville vorte bygde også utan kvoteinntektene. Dette er i så fall eit brot på regelverket for å kome med i FN-ordninga: Heile ideen er at kvoteinn­tektene skal vere ein utløysande faktor for at prosjekta blir realisert. Dersom eit vasskraftverk ville blitt bygd uansett, har kvote­pengane ingen gunstig klimaeffekt.

- Vi meiner ikkje at det var feil å kjøpe kvotar frå vass- og vindkraft då vi gjekk inn i desse prosjekta. Kvote­prisen var ein heilt annan, og marknaden var ein annan. Men vi må alltid spørje oss sjølve: Korleis kan vi bidra til å utvikle dei internasjonale karbonmarknadene vidare, og samtidig bidra til at kvoteordninga har høg legitimitet? seier Lund.

Vil støtte nye klimatiltak

Prisen på klimakvotar har gått rett i kjellaren dei siste åra. Årsaka er store mengder kvotar på marknaden, kombinert med låg etterspurnad. Ein av konse­kvensane er at investorar er lite interessert i å satse på nye prosjekt, fordi utsiktene til å få gode kvote­inntekter er elendige.

- Vi ønskjer å bidra til å utvikle karbonmarknadene. Det vil vi blant anna gjere ved å konsentrere oss om å kjøpe kvotar frå nye prosjekt, og ikkje frå gamle, etablerte. Men vi skal framleis operere kommersielt, seier statssekretær Lund.

Ved å prioritere nettopp nye prosjekt, vil regjeringa sluse pengane inn i nye tiltak, framfor å pumpe fleire norske klimakroner inn i vindparkar og vasskraftanlegg som for lengst er oppe og går.

Meir enn halvparten

Dei tala som Bergens Tidende har tilgang til, tyder på at langt meir enn halvparten av alle Statens innkjøpte klimakvotar fram til i dag har kome frå vind— og vasskraft.

Noreg er ein stor aktør på den globale kvotemarknaden: Frå 2008-2012 gjekk to milliardar norske skattekroner til kvotekjøp. Kjøpa må til for at regjeringa skal greie å oppfylle klimaløfta dei har gitt.

Staten svartelister ikkje det som måtte finnast av nye vass- og vindkraftprosjekt. Dei som ryk ut, er alle dei prosjekta som alt er godkjent i FN-systemet.

Andre typar etablerte tiltak, som for eksempel anlegg som fangar opp klimaskadeleg metangass frå husdyrgjødsel og søppeldynger, kan framleis håpe på å ha Staten som kunde. Årsaka er at Finansdepartementets analyser tilseier at bortfall av kvoteinntektene her vil føre til at dei klimavennlege tiltaka kan forsvinne.