«Anskaffelseskostnaden på 18 milliarder kroner for 48 F-35 er ikke å regne som en tilbudt fastpris, men som en estimert kostnad,» skriv forsvarsminister Anne-Grete Strøm-Erichsen i eit svar til forsvarskomiteen.

Dette svaret kom etter at komiteen hadde stilt spørsmål om summen 18 milliardar kroner er å forstå som ein fast pris.

Open høyring fredag

I eit tidlegare svarbrev hadde nemleg forsvarsministeren opplyst til komiteen at «Locheed Martin har tilbudt 48 F-35 til 18 milliarder kroner, inkludert alt nødvendig materiell for å tilfredsstille NATOs krav og standarder til et multirollefly».

Fredag må forsvarsministeren svare på fleire nye spørsmål frå komiteen. Ho skal då saman med sine næraste rådgjevarar, inkludert forsvarssjef Sverre Diesen, møte til open høyring i forsvarskomiteen om kampflyprosjektet.

Forsvarskomiteen var i veka før påske på studietur til Sverige og USA for å granske kampflysaka.

— Prisen heng i lufta

— Eg er blitt styrka i trua på at vi vel rett fly etter denne turen, men prisen heng i lufta. Eg meiner likevel at dersom 18 milliardar skulle vere ein bindande pris, burde vi skrive kontrakt snarast råd, for det vil vere utruleg billeg. Men eg er redd det ikkje er slik, seier Per Ove Width (Frp). Han er andre nestleiar i forsvarskomiteen.

— På den andre sida: dersom det ikkje er ein tilbodspris, korleis kan då regjeringa seie at ein har valt det billigaste flyet? legg Width til.

— Vi fann det heilt påkravd å gjennomføre den turen sidan proposisjonen frå regjeringa var så mangelfull, seier komiteleiaren, Jan Petersen (H).

Kritiserer statsråden

— Hadde forsvarsministeren teke seg bryet med å skrive inn i proposisjonen dei opplysningane vi nå har fått, hadde det ikkje vore naudsynt å bruke tid og pengar på denne turen, seier Petersen.

— Det vi nå veit er at prisen på 18 milliardar ikkje er ein rell tilbodspris, men ein stipulert pris. Alle partar som eventuelt kjøper F 35 skal få flyet til same pris når tida er inne, og prisen er avhengig av kor mange som kjøper flyet. For vår del er det først i 2014. Det er forunderleg at regjeringa ikkje har greid å fortelje Stortinget dette, seier Petersen og legg til:

— Mange har trudd på opplysningen om 18 milliardar. Det er altfor mykje hemmeleghald utan grunn i Forsvarsdepartementet. Dei må lære seg til ein heilt annan open kultur. Eg trur statsråden skal vere glad for at vi borar så mykje i denne saka, elles kunne ho lett ha kome i trøbbel i forhold til opplysningsplikta overfor Stortinget.

Meir statsrådskritikk

Både Petersen og Width er sterkt kritiske til måten forsvarsminister Strøm-Erichsen «skaut ned» det svenske flyet Jas Gripen ved å karakterisere det som «ubrukeleg».

— Det var heilt unødvendig å stemple flyet på denne måten. Det var som å sparke ein mann som ligg nede. Flyet er slett ikkje ubrukeleg. Det er tvert om eit bra fly til sitt føremål, men det er ikkje det flyet vi skal ha, seier Width.

— Svenskane og det svenske flyet vart behandla unødvendig hardhendt. Sjølv om vi ikkje vel Jas, betyr ikkje det at det er eit dårleg fly. Så langt eg kan sjå, er svenskane behandla for dårleg, seier Petersen.

Støttar kritikken

SV sin forsvarspolitiske talsmann, Bjørn Jacobsen, sluttar seg også til denne kritikken:

— Måten det svenske flyet vart stempla og sjalta ut på, kan ska forholdet vårt til Sverige. Det har vekt sterke reaksjonar i Sverige. Det kom fram under møte vi hadde med forsvarsutskottet i Riksdagen, med SAAB og med den svenske forsvarsministeren, seier Jacobsen.

— Svenskane tok sjølvkritikk på eit punkt: Det var at dei ikkje, som konkurrenten Eurofighter, hadde forstått at denne saka var avgjort på førehand, gjennom dei kravsspesifikasjonane ein opererte med, seier Jacobsen.

Scanpix
U.S. Air Force photo