Frilynt og liberal

Inne i hovudet på filosofen Svendsen er dette to sider av same sak. Her kan det sjå ut som om det er Civita-mannen Svendsen - meir enn filosofen Svendsen - som er ute på rov. Ei samanblanding av begrepa liberal og liberalist høver truleg inn i Civitas kram. Men det vert ikkje rettare av den grunn.

Det er som kjent ein tvilsam debatteknikk å bruka ung alder mot folk, for det har ein tendens til å retta seg med åra. Men Svendsen er fødd i 1970, og mykje tyder på at den leksikalske kunnskapen han har tileigna seg om desse begrepa er utilstrekkeleg.

DET ER LETT Å SEMJAST om at begrepa har eit sams utgangspunkt. Liberalismen har, som politisk ideologi, sett sitt merke på samfunnsutviklinga i mange land etter 1700. Her er det individet som står i sentrum, og statlege reguleringar vart gjerne sett på som ein uting.

Men seinare, gjennom generasjonar, har folk i mange land brukt mykje tid og krefter på å fylla det liberale begrepet - og dei liberale partia - med eit anna innhald. I spenninga mellom konservative og til dels revolusjonære - og i opposisjon til særinteresseparti - har det liberale sentrum funne sitt rom. Både stat og individ. I Noreg er det særleg Venstre som har forvalta denne ideologien, og meisla ut ein politisk filosofi som på grunnleggjande vis skil seg frå det liberalistiske utgangspunktet. På same viset har vi hatt det svenske Folkpartiet og det danske Radikale Venstre. Ingen vil i fullt alvor meina at desse partia - som gjerne kallar seg sosialliberale for å visa sitt sosiale sinnelag - kan forvekslast med den liberalistiske ideologien til Adam Smith. At Venstre-folk samla til landsmøte har hatt ein sterk tendens til å vera særs liberale på nattetid, viser berre at begrepet liberal handlar om andre ting enn Adam Smiths økonomiske liberalisme. Her kan det rotnorske ordet frilynt vera ein peikepinn om kva vi snakkar om.

DET ER MANGE år sidan dei liberale partia gav opp trua på at Smiths «usynlege hand» skulle ordna alt til det beste - for alle. Ein godt synleg stat var absolutt å føretrekkja.