SIREN SUNDLAND

Alt dette fekk eg lære på Fisketorget. Eg hadde sommarjobb der dei åra eg gjekk på Universitetet. Ei fiskehandlarvenninne fortalde om det eldre amerikanske ekteparet som skulle over gata frå Fisketorget til Kjøttbasaren: Då det vart grønt lys, spurte den amerikanske dama kva den pipande lyden var for noko? «Å, den pipinga,» svarte guiden pedagogisk, «den pipinga er eit lydsignal for at blinde folk skal kunne vite at det er grønt lys». Den gamle dama lyser opp, dultar ektemannen i sida og roper med skingrande stemme «Did you hear that, honey? Isn't that just wonderful? Here in Norway even blind people are allowed to drive!»

Vekttala låg som ei tåke over Fisketorget, det var mange språkmektige studentar som kjempa om jobbane bak fiskedisken. Det var ein prestisjetung jobb. Vi stod der og smurte rundstykke med laks og dill, eller berre bytta rundstykket under laksen frå i går, og snakka om kor utruleg dumme amerikanarane er.

FRÅ EMPIRE STATE BUILDING ser eg sola gå ned. Eg ser utover høghusa som strekkjer seg mot himmelen. Dei byr seg fram for skyene, det eine bygget vakrare og meir påkosta enn det andre. No forstår eg at dette forstår eg ingen ting av! For eg er ein vestlending i New York. Eg er eit naust, og ved sida av meg funklar Chrysler-bygget.

Det første eg ser på amerikansk jord er ein mann med caps. Det er som forventa, amerikanarane har som kjent caps og problem med vekta. På capsen står det gjerne noko patetisk, eller noko patriotisk. Begge delar samstundes er heller ikkje uvanleg. Mannen med caps kjem mot meg, og eg kan lese at det står «Tysse Tilhengar» på capsen. «Ostringane skal no alltid stikka seg fram,» tenkjer eg med meg sjølv, og går verdsvant for å ta ein drosje inn til sentrum.

OM KVELDEN HAVNAR EG på ein bar i toppetasjen på eit skyhøgt hotell. Dei dyre drinkane og den dårlege musikken får meg til å kjenne meg heime. Eg slepp meg ned i ein djup stol og kjenner på ei merkeleg kjensle i kroppen. Rommet siglar sakte rundt meg, eg er svimmel. I same stund oppdagar eg at heile toppetasjen går rundt! Eg kan sitje og sjå 360 grader ut over byen. Heile toppetasjen på det sinnssjuke bygget dreier rundt sin eigen akse! Utan retning går eg for å få litt frisk luft.

Og plutseleg står eg i neondagslys på Time Square. Lysa blinkar i utakt og får alt rundt meg til å flimre. No kjenner eg att den kjensla som har murra i meg. Det er ikkje svimmelheit. Det er Skam. Skam over at eg lar meg ruse av det flimrande lyset. Skam over at eg lar meg lokke av rytmen og intensiteten. Skam over å kjenne dragningen mot dei dyre veskene og dei dyre parfymene. Skam over å snu meg etter dei blanke limousinane. Skam fordi eg drikk cola light til frukost. På Times Square finst ingen horisontar, det er berre ei glødande grop i byen. Så fråstøytande. Så forlokkande. Og eg kjenner skam mens eg tenkjer at no, no gir eg blanke i alt og lar meg rive med i dette ville.

INGEN STAD I VERDA er så langt heimanfrå som Time Square. «Alminneleg» er det finaste ordet der eg kjem frå. «Alminneleg» er Sjølve Superlativet, det beste nokon kan seie om deg. (Det motsette er det nådelause «Ho har no alltid vore litt spesiell». Det skal uttalast kjapt og konstaterande med stemt s over heile linja. Rynk litt på nasen og rist lett på hovudet mens du snakkar.)

Amerikanske tilstandar er apokalyptiske tilstandar. Eg har trampa demonstrativt forbi McDonalds og heller kokt poteter til ungane. Eg har droppa alle amerikanske filmar som går i KP1, og ikkje tatt i ei plate dersom ho er reklamert for på TV 2. Eg er ho, som utan å vite om det har slått fast at Bush må vere staurande dum. Så eg står der i neonlyset som ein forvirra Columbus. Eg trudde eg skulle oppdaga Amerika, men alt eg fann var vestlendingen i meg.

FRÅ EMPIRE STATE BUILDING ser eg sola gå ned. Det stig ein jubel i meg, ein jubel for alt det som ikkje har substans, for alt det som ikkje skal vare. Tanken er overraskande god: Eg er så lita, eg er så uvesentleg. Eg ser på han som står ved sida av meg. Han er vakker. Eg vil ta han i neven og hoppe utfor. Eg vil rase gjennom lufta og smile. Handa mi i hans. Og alt rundt oss vert stille. Så stille at vi kan høyre suset frå Fisketorget:

«Hoppa frå ein skyskrapar. Ho har no alltid vore litt spesiell!»