EG SIT YTTERST på langbenken og ser folk rundt meg ete fårikål med plastbestikk. Det dryp frå taket. Det dryp frå fårikål. Heilt uventa tar eg til å lengte forferdeleg etter Lars Sponheim. Skulle berre ønske han sat her på benken med meg no, solid og stødig. Då skulle eg ha lent meg tett inntil Lars Sponheim og kviskra: «Å vere bonde er for jævlig!»

Bleike bønder står i allvêrsjakkane sine og byr på krotekaker, kvann og knoke. Det er tydeleg at dei uroar seg for ikkje å vere bondske nok, så dei fleste har skaffa seg store furuskilt med bondske firmanamn på. Firmanamn som Gudnys og Borgnys og Britas. Nokre slit openlyst meir med kompleksa enn andre: ein bonde har tatt på seg ein rar hatt i tova ull, ein annan har hengt på seg ein toradar. Alle forstår kvifor dei gjer det, her er det dei frie haustmarknadskreftene som rår: Bøndene skal komme til bydn og vere bønder, slik at alle andre kan komme til byn og vere byfolk.

BYFOLKET SNIK SEG langsmed salsbodene og smakar velvilleg på det bøndene har å by på. Dei smaker på heimebakt og villsau, dei smaker på cider og spekemat. Dei smaker og koser seg og tenker at førti kroner for eit glas med hermetiserte dessertplommer er no altfor dyrt. Så smiler dei oppmuntrande til toradarmannen og går vidare.

Eg småfrys og lengtar framleis etter Lars Sponheim. Om han berre hadde vore her no, ville eg spurt om ikkje vi kunne gå og varme oss litt på Norli. Der ville eg vise han den nye kokeboka til Bjarne Pølse Hansen. Den boka har sikkert Lars Sponheim nettopp lese om i VG, så han hadde nok følgt med meg gjennom regnet og inn i bokhandelen. Lars Sponheim skulle hatt regnvåte krøllar og ledd høgt då eg viser fram den nye kokeboka til Bjarne Pølse Hansen. Vi skulle ha rista på hovudet over dei nasjonalromantiske bileta av fjord og fjell som pyntar opp mellom alle oppskriftene på tradisjonsmat. «Det er ein grunn til at folk et lite tradisjonsmat», ville eg ha sagt til Lars. «Det er fordi vi strengt tatt ikkje likar å ete tradisjonsmat. Vi berre liker å høyre om tradisjonsmat». Sponheim ville nok ha likt det ressonementet.

FRÅ NORLI SER EG ut på bøndene som steiker surmjølkslappar for harde livet. Eg tenker at dersom ingen grip inn kjem vi til å ende opp med ein landsomfattande landbrukspsykose der bøndene tovar og krotar og speler toradar og legg torvtak til dei segnar om. Med det resultat at byfolk flest rett og slett svelt i hel.

Eg ser på dei stakkars bøndene og tenker at dei har tunge tak i vente. For bøndene står der, til knes i tova ull og toradar på Torgallmenningen, og veit det ikkje sjølv. Ikkje enno:

Dei er ikkje bønder — dei er dei utvalde! Dei er innovatørane som skal revolusjonere det norske landbruket. Snart skal dei fri seg frå tradisjonstvangstrøyene og føre landbruket framover. Og det er ei stri tørn dei har framfor seg: Det store slaget står inni hovuda til folk. Ideologi skal sigre over nostalgi, og bøndene må skape tru på at trygg mat og etisk dyrehold er verdt å betale for. Først når ideologien har sigra kan hermetiserte dessertplommer vere verdt førti kroner.

«Og her er det verkeleg tragiske», skulle eg ha sagt til Lars Sponheim, «det verkeleg tragiske er at det er berre marknad for bønder i byn to dagar i året fordi det er marknad for bønder i bydn to dagar i året». Og Lars Sponheim ville vore heilt einig.

Siren Sundland