MARIT EIKEMO

— Velkommen heim, seier Legård i Bluesklubben i Odda.

Det er berre få minutt til folketoget skal gå frå sentrum og folk har begynt å finna plassane sine. Eg ser etter fana til idrettslaget mitt, Korlevoll, som eg alltid har gått under.

— Du skal gå heilt først i toget, du, seier folka i Bluesklubben.

— Først i toget?!! Er dèt ein del av avtalen, utbryt eg.

Bluesklubben smiler lurt og seier at dei opplyser ikkje om slikt før det er for seint å angra.

Og no går eg her! Først i toget heime i Odda, og det er altfor seint å angra!

Kry som ein hane, liksom.

Alt begynte med ein telefon frå den tidlegare nevnte Legård i Bluesklubben.

Eg måtte le då han spurte om eg ville halda 17. mai-talen. Eg trudde det var ein tvilsom ven som gjorde seg til i stemma og spurte om eg ville ha det ærefulle oppdraget. Og dersom eg gjorde noko så skamlaust som å takke ja, så ville han håne meg fordi eg var så innbilsk som trudde at dei ville ha meg til å tale på den store dagen! Eg hadde dessutan aldri hørt om ein Bluesklubb som arrangerer 17. mai, så eg meinte det var all mogleg grunn til å vere skeptisk.

— Eg må snakke med familien. Vi har ikkje bestemt kor vi skal vere den dagen, svara eg.

— No har jo liksom vi bestemt det for deg då, sa Legård med myndig stemme. Det var ikkje tvil om at han meinte alvor.

Seinare kunne eg lese i nasjonale medier at både Samtiden-redaktør Knut Olav Åmås og forfattar Frode Grytten hadde sagt nei til å tale i Odda - kvar sine år. Eg vart noko usikker på korleis eg skulle tolka førespurnaden i lys av dette. Om sjølvtilliten fekk ein aldri så liten knekk, hjelpte det at ei dame frå Unneland overraskande ringte og spurte om eg ville halde 17. mai talen hos dei. Eg blei så kry over å bli spurt - for andre gong - at eg sporenstreks sendte sms til vener og informerte om dette. Frå Kjetil fekk eg dette svaret: «Rekk du å tale begge plasser dersom du leiger heilikopter?»

Det burde sjølvsagt gå med eit skrik, men eg takka nei. I staden tipsa eg dei om Linda Eide i NRK. - Ho er kjempeflink å tale, spør henne!, sa eg, uvitande om at dette blei den fjerde førespurnaden ho takka nei til i år.

Eit overordna perspektiv?

Til gjengjeld greip radioreportar Eide mikrofonen og intervjua dama frå Unneland. Det viste seg at ho hadde spurt 24 ulike personar om dei ville tale i heimbygda hennar! Som om ikkje dette var nok, spurte Linda om ho kunne intervjue meg òg, om korleis ein førebur seg til 17. mai-tale. Men då syns eg det var nok virak rundt denne talen. Eg hadde nett blitt intervjua av Dag og Tid om det same. Det var urovekkjande få dagar til 17. mai - og alt eg gjorde var å springe rundt å snakke om talen - men var han ferdig skriven? NOT BLOODY LIKELY! I eit forsøk på å skaffa meg noko inspirasjon, spurte eg Linda Eide om å lese ein gammal 17. mai-tale ho hadde liggjande.

Talen skremte vettet av meg! Ho hadde eit imponerande overordna perspektiv, innlagte visuelle motiv og svært morosame poeng. Eg var ikkje i nærleiken av noko slikt. Det nærmaste eg kunne komma eit overordna perspektiv måtte vere noko om kultur, sidan det denne dagen skulle avgjerast om Odda blei årets kulturkommune - av fire moglege. Eg sende ein sms til Karl som er journalist i Hardanger Folkeblad. Han var i Oslo for å dekkja hendinga, og eg ville ha direkte beskjed, come on and let me know!

Svar frå Karl: «Ikkje avgjort endå. Veldig spennande. Valgerd skal overrekke. Eg kunne drepe for eit betre kamera.»

Stavanger, den elendige oljebyen, stakk av med den gjevaste prisen. Odda mista kulturstatusen sin og eg mista det overordna perspektivet mitt.

Er det berre ein draum?

Huff, tenkte, eg då. Har ikkje Odda hatt nok å slita med i år? Ikkje berre har dei lagt ned det som på mange måtar har vore Odda si sjel: smelteverket. I tillegg tapte dei kampen om å bli kulturkommune - og som om ikkje dette var nok: No blir dei snytt for ein skikkelig 17. mai-talar òg.

Eg tok til å drømme fæle ting om nettene. Ein gong drømte eg at 17. mai-feiringa var godt i gang, folk var fesstemte og fine, men det var noko som skurra. Programmet viste seg å vere samansett av det eine tøyseinnslaget etter det andre. Då det var min tur til å gå på talarstolen, prøvde eg desperat å møte blikket til Legård i Bluesklubben. Men han berre gjekk rundt og smilte for seg sjølv. Eg var den einaste i heile Odda som tok dette alvorleg - og han visste at eg kom til å lage skandale.

Då eg fortalte ein kollega om dette, spurte han om eg var sikker på at eg skulle halde 17. mai-talen, det var ikkje berre din draum alt saman? Hilde, ei venninne frå Odda, spurte meg gjentatte gonger om det var hovudtalen eg skulle halde: - Er du sikker på det? Det er ikkje ein av dei andre, mindre talane?

Eg begynte jo å lure sjølv. Var det berre oppspinn alt saman? Heilt til eg ein dag såg bilete av meg sjølv i lokalavisa med tilhøyrande informasjon om at eg skulle halde 17. mai-tale. Det var vidare eit intervju med arrangørane i Bluesklubben som sa at dei ville satse på eit lettare program i år. Det skulle mellom anna bli linedance, og ei gruppe som heiter «Men in Black» skulle opptre. Eg stilte meg sjølvsagt undrande til kva rolla mi skulle vere i dette noko alternative 17-maiprogramet. Gripen av stor panikk sende eg ein sms til Frode Grytten: «Kor mange språk er Bikubesong omsett til?» (Handlinga i denne prisløna romanen er lagt til Odda, om nokon ikkje visste det)

Svar frå Frode: «Svensk, dansk, albansk, nederlandsk og tysk. Snart russisk og kroatisk. Korleis det?»

Eg: «Vil ha det med i talen: Odda is all around, liksom, som i songen: Love is all around.»

Frode: «Har du kontroll?»

Eg: «Nei»

Heime. Blant vener.

Men eg har kome heim. Eg går heilt fremst i toget på vegen opp til Hovden der arrangementet skal vere, der det alltid har vore så sant veret har tillete det. Like bak meg går Bluesklubben og gir meg myndig, men blid beskjed kvar gong eg skrur opp farten og mistar takten. Dei fortel at det blir dans i det gamle dicylageret i det nedlagde smelteverket om kvelden.

— Tøft, seier eg når vi går forbi det store smelteverket som ligg heilt stille, for første gong i mi levetid. Det kjem ingen frå ettermiddagsskiftet og vinkar til toget slik dei alltid har gjort i Odda. Eg blir gripen av ein nesten lammande melankoli, men tek meg i det. Eg ser ein gammal lærar blant dei som ser på toget. Eg helser på mor til ein gammal kjæraste og der er fadderen min! Og eine tanta mi! Og heile familien min er også her - under Korlevoll si fane! Og når toget har svinga opp i Hovden blir heile plassen fylt opp av folk på ein augneblink, like mykje folk som det alltid har vore - og det er veldig mykje folk!

Då kjem det ei jente som heiter Åsta. Ho smiler og seier at ho gler seg til å høyre talen. Eg seier at eg er så nervøs at det går nesten ikkje an. Men då ler ho og seier eg skal slappe av:

— Det er jo berre kjentfolk her, seier ho.

Og det har ho sjølvsagt heilt rett i. At eg ikkje har tenkt på det før, tenker eg - og går rake vegen til talarstolen.

RETT FØR: Marit Eikemo skal halde 17. mai-talen i Odda. Det er like før ho skal gå på talarstolen og ho er nervøs. Gutane i bakgrunnen liknar til forveksling body guards, men er medlemmer av Bluesklubben, som óg er 17. mai-komiteen i Odda.<p/>FOTO: RUNE SÆVIG