MARIT EIKEMO Journalist og skribent

Prins Henrik har rykka ut i danske aviser og seier han er lagt på is etter 35 år. Utspelet, som har vore karakterisert som patetisk og pinleg, kjem frå ein mann i djup krise, ifølgje han sjølv. Ifølgje nådelause kommunikasjonsfolk, hadde prinsen fått sparken dersom han var i eit privat firma:

– Han uttaler seg negativt om firmaet (kongehuset), om kundene til firmaet (danskane) og om framtida til firmaet, seier ein kommunikasjonsrådgjevar som er sitert i Dagbladet. Men kva betyr det for Prinsen, eller for danskane? Truleg ingenting, ettersom kommunikasjonsrådgjevarane er i ei like stor identitetskrise som Prinsen sjølv. På forbausande kort tid har kommunikasjonsfolka gått frå å vere blant dei hottaste yrka til å vere so last century. No er det ikkje berre karrieren til mennesket som tel, men heile mennesket, når gode råd skal seljast dyre.

Mind your own mentor

«Korleis bli ein god Mentor på under tretti minutt», lover ei Internettside som sel Mentor-CDrom for dei som er interessert i slikt.

Tidlegare var mentor synonymt med ein personleg læremeister, eit uformelt band mellom ein røynd lærar og ein ung lærling i faget. Slik er det heldigvis ikkje lenger. Vi treng ikkje lenger spørje oss kor mentorane er når vi treng dei, dei er lette å oppdrive, og ikkje minst er dei svært mobile både fysisk og på tvers av ulike fagområde. Ifølgje Aftenposten har skiskyttar Ole Einar Bjørndalen no installert mentoren sin, støvsugarseljaren Øyvind Hammer, i eit hus fem minutt unna den norske olympialeiren. «De to har gjennom flere mesterskap hatt glede og utbytte av hverandres selskap,» skriv avisa. Bjørndalen lever med andre ord etter visdomsorda til den tidlegare nevnte Internettsida: «Ein mentor skal vere for hovudet, det som ein personleg trenar er for kroppen.» I jakta på den perfekte personlegdomen, det heile og sanne menneske, er det viktig å tenke på alt. Ifølgje mentoren til damelandslaget i handball, Frank Beck, er det viktig at eit lag er samansett av menneske med ulike kvalitetar, som kan utfylle kvarandre.

Akkurat som i næringslivet. Aftenposten har vist oss ein grei oversikt over det vide spektret av individuelle variasjoner blant handballdamene: Else-Marthe Sørlie søv alltid med raggsokkar, Vigdis Hårsaker er kjempefan av Hotell Cæsar, Monica Sandve er veldig ivrig til å brodere, medan Kristine Duvholt derimot, går i lære når det gjeld brodering. Janne Tuven greier ikkje sette tannpastatuben slik at han står riktig og Mimmi Kopperud Slevigen liker ikkje rot. Kristine Lunde kan ete snop i mange ulike samanhengar, og Cecilie Leganger er distré, for å nemne nokre av dei individuelle variasjonane som gjer landslaget til eit slikt dynamisk og spennande team. Og her greier eg ikkje å dy meg, eg må sitere fritt etter Ari Behn: Alle er eigne individ, men laget lever også sitt eige liv, som ein sjølvstendig organisme.

Eit artig hode

Ettersom menneska, eller forbrukarane som dei også blir kalla, framstår som meir heilskaplege enn før, må sjølvsagt reklamefolka ta dette til etterretning. I dei seinare åra har dei innført begrepet branding, som betyr merkevarebygging. Ordet brand stammer frå indoeuropeisk urspråk, og blei i norrønt brukt om svimerke, å brenne noko inn på husdyr og gjenstandar. Reklamefolka går som kjent eit steg lenger: «Vi vil brenne merket vårt inn i folks bevissthet,» seier Christian Sinding, sjef i konsulentfirmaet Interbrand til Dagens Næringsliv.

Kanskje er det derfor Gullfisk-kjendis og reklameguru, Paal Tarjei Åsheim, har eit slikt artig hode, som han sjølv seier? Har han fått så mange artige merkevarer svidd inn i medvitet, at han sjølv er blitt like artig som alle produkta? Etter å ha lese hans definisjon av branding framstår dette som lite truleg: «Merkevarebygging er å gi døde ting personlighet,» seier han til Dagens Næringsliv. Sagt med litt andre ord: Svi døde ting inn i medvitet til folk, og få dei til å tru at det har noko med liva deira å gjere.

Det var ein gong ei prinsesse

Dersom branding er faget, er «storytelling» metoden. Merkevarer skal seljast på sine heilt unike storyar, og dersom historia ikkje finst, er det berre å dikte i veg. Når Hermann Friele, sommarbrun og fin, reiser til Columbia for å helse på arbeidsfolk og smake kaffi, fortel han historia om produktet og om seg sjølv som den godslege sjefen han er. Om historia er sann eller ikkje, er sjølvsagt heilt likegyldig, så lenge han er ein flink storyteller.

Eller eventyrforteljar som det også kan kallast. Ingen gjer dette betre enn Märtha Louise: Eventyr er hennar merkevare og storytelling er sjølve produktet. Det er berre for oss vanlege folk å sjå og lære. «Living the brand» blir det kalla i kommunikasjonsbyråa. Det betyr at ikkje berre produktet og toppsjefen skal vere merkevaren, men også dei tilsette. Dette skal visstnok skape entusiasme internt i bedriftene. Men før nokon andre kjem så langt som å brande deg, bør du kanskje vere føre var: «Brand Yourself!», har den danske framtidsforskaren Rolf Jensen ropt ut til menneska. Dersom du gjer som han seier, vil du bli attraktiv på arbeidsmarknaden og som partnar privat. Vi står fritt til sjølv å velje kven vi vil vere. Vi kan designe våre eigne liv, gjere oss sjølve unike og shoppe i vilden sky på identitetsmarknaden.

Men faren for bomkjøp er så overhengande, at du bør ikkje handle noko som helst før du har snakka med Mentoren din. For kva er verre enn å kome på fest og sjå at ein annan person i lokalet har shoppa nøyaktig den same, unike identiteten som du har?