«Eg er ei lysfontene,», jublar prinsesse Märtha Louise i ei splitter ny bok som tematiserer kjærleiken mellom henne og Ari Behn. Einaste skår i lanseringsgleda er ein debatt som Kåre Willoch, den gamle kranglefanten, starta og som har rulla heile veka: «Prinsessa utnyttar tittelen sin for å tene pengar,» seier ein professor med særleg greie på den slags. Märtha, som har hatt næringsvit nok til å danne seg eit einmannsføretak, forklarer tolmodig at lovverket krev eit slektsnamn i tittelen på slike føretak. «Eg har ikkje noko slektsnamn,» seier ei medtatt prinsesse og unnlet å svare på spørsmål om ho er såra. Klarare kan ho ikkje seie det: sjølvsagt er ho såra, prinsessa som ikkje hadde etternamn. Er det hennar skuld, kanskje?

Ingen høyrer på meg, bu-huuu

I fråværet av raseri er det stadig fleire som blinkar tappert med auga under offentlege angrep — og på den måten punkterer eit kvart tillaup til skikkeleg krangling. Har nokon først tatt til tårene, er det lite meir å diskutere. Sjølv Kåre Willoch synest plutseleg ikkje dette med prinsessetittelen er så veldig viktig lenger. «Det er inga stor sak,» seier han forsonande til VG. Willoch er ein høfleg mann, han vil vel ikkje sparke folk som ligg nede.

På dette tidspunktet er det viktig å presisere at «folk som ligg nede» tilhøyrer to kategoriar:

  1. Folk som faktisk ligg nede, til dømes i ei sjukeseng, fordi dei nett har amputert ein fot.
  1. Folk som legg seg ned.

Den andre kategorien må igjen delast inn i to grupper:

  1. Folk med kongelege titlar og opptil fleire tiaraer i skåpet.
  1. Folk som sit i regjering og andre viktige maktposisjonar.

Som KrF-leiar tilhøyrer Valgerd Svarstad Haugland utvilsamt den siste gruppa. Tidlegare denne veka kom ho med eit utspel som oser av vonbrot: «Når sakene til partia blir trekt fram, så er det alltid Kjell Magne (Bondevik), Lars (Sponheim) og Jan (Petersen) - eller før Anne (Lahnstein) eller Odd Roger (Enoksen) - som blir nemnt. Eg trur eg kan telje på ei hand dei gongene eg har blitt nemnt,» seier ei slukøyra Valgerd til Nettavisen.

Det store mageplasket

Folk som faktisk ligg nede unngår slike mageplask fordi dei ikkje har noko fallhøgd. Dei ligg berre der, slik Arve Opsahl i si tid gjorde då representantar for «den nye humoren» harselerte skamlaust over den såkalla trefoten hans. Om lag heile Norge reagerte med vantru og moralsk fordømming av «den nye humoren», medan den gamle humoren vart liggjande og motta heile folket sin sympati. Han hadde som sagt inga fallhøgd, han var eit reinspikka offer for kald kynisme, heilt til han reiste seg igjen og mottok heidersprisen under utdelinga av årets komikarpris tidlegare i år. Han var kåra til humorkongen, alt låg til rette for ein suveren kommentar. I staden begynte han straks å høvle ned på dei som den gongen for lenge sidan hadde harselert med den såkalla trefoten hans. Dette hadde lege han på hjarta lenge, det var viktig for han å få sagt kor såra han blei.

Det vart så stille i salen at ein visstnok kunne høyre lyden av eit mageplask.

Sparken på direkten

Det er blitt så gale no at kven som helst kan finne seg sjølv midt ein mediestorm. Sjølv ikkje den folkekjære nyhendeopplesaren Ingolf Håkon Teigene blir spart. Tidlegare i veka blei han hetsa og hundsa av Dagbladet fordi han hadde vore med på eit luksuscruise med finansfiffen i selskap med ei rekkje andre NRK-journalistar. «Eig de ikkje integritet,» skriv Dagbladet harmdirrande mellom linjene, men unnlet å opplyse at Teigene ikkje var fysisk til stades på båten. Han var berre med på ein videotape. «Eg var ikkje klar over kva dette skulle brukast til. Eg gjorde det som ei veneteneste for ein kollega. Så eg sat i Dagsrevystudioet og las opp ein tekst,» seier Teigene i ein emosjonell og indignert kommentar.

Var det hans skuld, kanskje, at ein ven bad om ei teneste? Den kritiske journalistikken, og andre former for kritikk, blir ekstra hardhjarta når den rammar folk som hevdar dei gjer ting i beste meining. Då musikkselskapet EMI tidlegare i haust sa opp kontrakten med Jahn Teigen, begynte han straks å omtale seg sjølv i tredje person: «Ein artist som har vore ein av grunnpilarane i norsk musikkliv gjennom ei rekkje år,» sa Teigen om seg sjølv då han blei sparka. Ein annan grunnpilar, på eit område vi for lengst har gløymt kva er, insisterer på si side at han blei sparka. Dette er så viktig for han at han har gått til retten for å få det dokumentert. Under følgjer eit kortfatta samandrag frå krangelen mellom Hallvard Flatland og TV 2-sjefen Kåre Valebrokk:

— Du gav meg sparken!

— Nei, du gjekk sjølv!

— Du gav meg sparken har eg sagt!

— Du gjekk sjølv har eg sagt!

Sutringas retorikk

Det finst ei tredje gruppe innan kategorien «folk som ligg nede». Denne gruppa er så sårbar at eg først var noko i tvil om eg skulle nemne den i det heile. Men det må visst til, for å skape eit fullstendig bilete av den norske sutringa.

Den tredje gruppa er folk som berre kan takke seg sjølv for å liggje nede, og som sparkar seg sjølv endå lenger ned i jammerdalen. Dette kunststykket gjorde debutant Mikael Godø då han lanserte romanen «Galleri Oslo» i haust. Romanen blei jamt slakta av dei fleste kritikarar, ikkje minst av Knut Faldbakken i VG.

«Han er berre sur på meg fordi eg slakta romanen hans for fem år sidan,» sa Godø i eit stort oppslag dagen etter. Svaret frå Faldbakken var knusande: «Kven er Mikael Godø?»

Etter ein haust som denne, kjem statsbudsjettet som bestilt. No blir det endeleg noko skikkeleg krangling, tenkjer eg. Og med skikkeleg krangling meiner eg trugsel om regjeringsskifte, verken meir eller mindre. Kva er så den første kommentaren frå opposisjonen? «Hjarterått,» sa Odd Roger Enoksen. «Bondeviks statsbudsjett er til å grine over,» sa Carl I. Hagen og held fram: «Eg er skuffa på vegner av det norske folk.»

Reaksjonen blir heia fram av Dagbladet som karakteriserer utsegnene som sterke, for det er vel ikkje opposisjonen si skuld, at dei er lei seg?

Så får det vere opp til oss andre å bli klin forbanna.

MARIT EIKEMO, SKRIBENT