Jakta på offeret

«Play» opnar med eit scene i eit svensk kjøpesenter. To erkeblonde gutar diskuterer kva dei skal gjere resten av dagen, då dei innser at dei har forlagt nokre av pengane sine. Etter ei stund panorerer kameraet mot ein gjeng mørkhuda gutar som observerer dei to. Eg får assosiasjonar til løver som sirklar inn byttet sitt, som for lengst har plukka ut dei unge og svake frå flokken, fordommane mine vert altså aktivisert heilt frå starten.

Filmen er basert på nyheitshistoria frå 2006 om ein svensk gjeng som stal mobiltelefonar frå ungdommar – ikkje med vald, men med eit intrikat mønster av rollespel, good cop/bad cop og psykisk terror.

Regissør Ruben Östlund er tydeleg irritert over det svenske samfunnet. Med «Play» vil han konfrontere oss med våre fordommar, og det å vere konfliktsky – tema som absolutt glir over til å fungere for nordmenn òg.

Filmen følgjer hovudsakleg ei todelt gruppe – tre svenske gutar, og fem innvandrarar – på det som vert ein psykisk nedbrytande roadtrip gjennom Göteborg. Dette er filmens sterkaste kort. Av og til vert det klipt til andre scener som skal forsterke temaet. Fleire av scenene er morosame – til dømes ei vogge som skapar hovudbry for svensk jarnbanepersonell, men det tek for mykje plass i den endelege filmen.

I likskap med Östlund sin førre film, «De Ufrivillige» er «Play» filma i lange takninger, og ofte går ei heil scene utan at det klippast éin einaste gong. Det fungerer best i filmens første halvdel, og i enkelte utvalde scener, men kjennest drege ut mot slutten.

Kamerabruken forsterkar kjensla av å sjå handlinga utanfrå utan at ein sjølv kan ta del i verda. Publikum er reduserte til reine tilskodarar og er like handlingslamma som tilskodarane til dei ulike situasjonane i filmen. Det er ubehageleg og til tider provoserande. Kvifor seier ingen rundt noko som helst, tenkjer eg, før eg innser at det skulle ha teke mykje handlingskraft frå mi side for at eg skulle ha sagt frå sjølv. Men som ein ser, når omverda først handlar, så endar det mest opp i ein vond sirkel.

Östlund hadde neppe tent særleg på ein meir tradisjonell forteljarstil. Han får dyrke sitt verk, og lagar ein film som er jevnere og meir sjølvsikre enn dei førre. «Play» er ein film med eit kraftig bodskap, som diverre tapar seg på at den vil fortelje for mykje, at alt skal vere i hovudrolla. Men effekt har den, kjensla av ubehag hang igjen i magen lenge etter dei to timane.

Er du enig med vår anmelder? Si din mening i feltet under.